وزارت خزانهداری آمریکا از اعمال تحریم علیه چهار فرد و ۹ شرکت مرتبط با بابک زنجانی خبر داد و اعلام کرد این افراد و شرکتها بخشهای مهمی از شبکهای را تشکیل میدهند که برای دور زدن تحریمهای ایران و انتقال مخفیانهٔ پول در داخل و خارج از کشور فعالیت میکند.
بر اساس بیانیهٔ وزارت خزانهداری آمریکا که روز جمعه دوم مرداد منتشر شد، شرکتهای زیرمجموعهٔ گروه «داتوان» بابک زنجانی در ایران و همچنین چند شرکت فعال در ترکیه و امارات متحده عربی در فهرست تحریمها قرار گرفتهاند.
وزارت خارجهٔ آمریکا نیز در بیانیهای جداگانه اعلام کرد این اقدام در ادامهٔ فشار بر حکومت ایران پس از حملات به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز و کشورهای منطقه صورت گرفته است.
وزارت خزانهداری میگوید بابک زنجانی از مجموعهای از فعالیتها در حوزهٔ خدمات مالی، تولید طلا و جواهرات، معاملات داراییهای دیجیتال و پروژههای بزرگ حملونقل و زیرساختی برای پنهان کردن مالکیت داراییها، پولشویی و افزایش توانایی انتقال مخفیانهٔ پول استفاده کرده است.
این وزارتخانه پیشتر در ۱۰ بهمن ۱۴۰۴ بابک زنجانی و دو صرافی دارایی دیجیتال بهنامهای «زدسکس» و «زدکسیون» را که در بریتانیا به نام او ثبت شده، تحریم کرده بود.
براساس اعلام وزارت خزانهداری آمریکا، برخی آدرسهای مرتبط با این دو صرافی، وجوه متعلق به کیف پولهای منتسب به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را جابهجا کردهاند و این شبکه تا حدی برای پولشویی سپاه مورد استفاده قرار گرفته است.
شرکتهای «داتوان» در فهرست تحریمها
در دور تازهٔ تحریمها، شش شرکت ایرانی متعلق به مجموعهٔ «داتوان» هدف قرار گرفتهاند.
«گروه ارزشآفرینی داتوان» که بهگفتۀ وزارت خزانهداری، شرکت اصلی هلدینگ داتوان است، همراه با شرکت «داتوان گلد» که در زمینهٔ تولید و نگهداری شمش طلا فعالیت میکند، تحریم شدهاند.
چهار شرکت دیگر این مجموعه شامل «داتوان ریل»، «داتوان بارتر»، «داتوان ایرلاینز» و «داتوان تریپ» هستند که بهترتیب در حوزهٔ راهآهن، خدمات تسویه و تهاتر، هواپیمایی و خدمات حملونقل فعالیت دارند.
وزارت خزانهداری میگوید بابک زنجانی پس از کاهش حکم قضاییاش در ایران، از طریق پروژههای «داتوان» بار دیگر بهطور علنی وارد فعالیتهای اقتصادی شد و طی دو سال گذشته هم مدیر و چهرهٔ علنی و هم حامی مالی این شرکتها بوده است.
در بیانیه به قرارداد ۸۰۰ میلیون دلاری شرکت «داتوان ریل» با راهآهن جمهوری اسلامی در آوریل ۲۰۲۵ نیز اشاره شده است. بهگفتۀ وزارت خزانهداری، با افزایش توجه رسانههای داخلی و خارجی به نقش زنجانی، شرکتهای این مجموعه تلاش کردهاند ارتباط خود با او را پنهان کنند.
فروردین ۱۴۰۴، رسانههای ایران گزارش دادند که شرکت راهآهن جمهوری اسلامی قراردادی به ارزش بیش از ۶۰ هزار میلیارد تومان با شرکت «آوان ریل» که زیرمجموعۀ شرکت هلدینگ «دات وان» است، منعقد کرده است.
شرکت «آوان ریل» در وبسایت رسمی خود ارزش این قرارداد را «۶۴ هزار میلیارد تومان (معادل ۷۵۰ میلیون دلار) با محوریت تولید و تأمین دو هزار دستگاه واگن باری، مسافری و لوکوموتیو» اعلام کرده بود.
شبکهٔ مرتبط با صرافیهای دیجیتال
تحریمهای تازه همچنین سه شرکت در ترکیه و امارات متحدهٔ عربی را هدف گرفته که بهگفتۀ وزارت خزانهداری از فعالیت صرافیهای «زدسکس» و «زدکسیون» پشتیبانی مالی یا فنی کردهاند.
شرکت فناوری مالی «زدپی» مستقر در استانبول، که خدمات کیف پول دیجیتال و انتقال بینالمللی پول ارائه میدهد، یکی از این شرکتها است. وزارت خزانهداری میگوید خدمات این شرکت مستقیماً با پلتفرم «زدکسیون» ادغام شده و امکان تسویه با ارزهای رایج و پرداختهای برونمرزی را برای آن فراهم کرده است.
مهدی رضازاده، رئیس هیئتمدیرهٔ «زدپی»، نیز در فهرست تحریمها قرار گرفته است.
شرکت «زدکس دیامسیسی» مستقر در دبی که بهگفتۀ وزارت خزانهداری از جمله در ارتباط با کیف پولهای صرافی «زدسکس» به نمایندگی از آن فعالیت کرده، به همراه سهراب اویمحمدوف، مدیر این شرکت، تحریم شده است.
شرکت «بیزد دایموند» در دبی نیز که در زمینهٔ فروش الماسهای طبیعی و آزمایشگاهی فعالیت دارد، هدف تحریم قرار گرفته است. این شرکت تحت مدیریت بهاره مرتضی زنجانی، خواهر بابک زنجانی، قرار دارد و بهگفتۀ وزارت خزانهداری از پروژههای دارایی دیجیتال «زدکسیون» حمایت کرده و تراکنشهایی با کیف پولهای «زدکسیون» و «زدسکس» داشته است.
بهاره مرتضی زنجانی نیز به همین دلیل در فهرست تحریمها قرار گرفته است.
چهارمین فرد تحریمشده سولماز بانی است که وزارت خزانهداری از او بهعنوان شریک عاطفی بابک زنجانی یاد کرده و گفته است او وبسایتهایی را برای شرکتهای زنجانی ثبت کرده است.
بابک زنجانی در سال ۱۳۹۲ با شکایت وزارت نفت بازداشت شد و به «فساد فیالارض»، «اخلال در نظام اقتصادی کشور»، «کلاهبرداری گسترده از شرکت ملی نفت» و «پولشویی دو میلیارد یورویی» متهم و حکم اعدام او در سال ۱۳۹۵ در دیوان عالی کشور تأیید شد.
اما در سال ۱۴۰۳ اعلام شد که حکم اعدام او با موافقت علی خامنهای، رهبر وقت جمهوری اسلامی، «نقض» و به ۲۰ سال حبس تبدیل شده و مدتی بعد نیز او آزاد شد و به فعالیت علنی در کشور ادامه داد.
وزارت خزانهداری آمریکا میگوید زنجانی برای «پولشویی به نفع حکومت ایران» از زندان آزاد شده و پشتیبانی مالی پروژههای بزرگی را بر عهده داشته است که به سپاه پاسداران و بهطور کلی به جمهوری اسلامی کمک میکنند.
بر اساس مقررات تحریمی آمریکا، داراییها و منافع متعلق به افراد و شرکتهای تحریمشده که در آمریکا قرار داشته یا در اختیار اشخاص آمریکایی باشد، مسدود میشود و اشخاص آمریکایی عموماً از انجام معامله با آنها منع میشوند.