سازمان عفو بینالملل خواستار بررسی مستقل و بیطرفانۀ حملات مرگبار مشترک آمریکا و اسرائیل به مناطق پرجمعیت تهران در اسفند ۱۴۰۴ شد که به کشته و زخمی شدن دهها غیرنظامی انجامید.
این سازمان ضرورت رعایت تعهدات حقوقی بینالمللی در حملات تلافیجویانه ایران علیه کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز به تهران یادآوری کرده است.
در بیانیه این سازمان که روز سهشنبه ۱۷ شهریور منتشر شد، آمده که این بررسی باید فوراً انجام و مشخص شود آیا این حملات مصداق «جنایت جنگی» بودهاند یا نه.
این سازمان خواستار پاسخگویی و جبران خسارت در قبال حملات احتمالی به ایران، «بدون تفکیک [میان نظامیان و غیرنظامیان] و مغایر با حقوق بینالملل» شده است.
از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند پارسال که به کشتهشدن علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی منجر شد، تهران و واشینگتن درگیر جنگی شدهاند که بهرغم گذشت بیش از شش ماه کماکان بهطور مستقیم و غیرمستقیم ادامه دارد.
عفو بینالملل میگوید تشدید اخیر درگیری میان آمریکا و ایران، از جمله گزارشها درباره تلفات غیرنظامیان در «حمله مرگبار آمریکا به یک مراسم جشن عروسی در استان هرمزگان» در اوایل شهریورماه، و حملات تلافیجویانه ایران به اردن، کویت، عراق و بحرین، نشان میدهد که خطراتِ متوجه غیرنظامیان در سراسر منطقه همچنان بالاست.
بیشتر در این باره:
سنتکام بررسی حمله مرگبار به محل یک عروسی در جنوب ایران را آغاز کرده استدر حالی که عفو بینالملل اصابت پرتابه در شامگاه ۱۰ شهریور به محل برگزاری یک مراسم عروسی در بندر کوهستک در استان هرمزگان را به آمریکا نسبت داده، اما ایالات متحده تاکنون مسئولیت اصابت به محل عروسی را نپذیرفته و سنتکام نیز از بررسی داخلی این موضوع خبر داده است.
اصابت پرتابه به این مراسم، پنج کشته و دهها زخمی بر جا گذاشت. مقامهای جمهوری اسلامی، آمریکا را مسئول این حادثه معرفی میکنند.
تحقیقات عفو بینالملل درباره حملات به ایران
عفو بینالملل اعلام کرده که در تحقیق خود، حملات به محلههای نیلوفر، رسالت و جوادیه تهران بین دهم تا ۲۲ اسفند ۱۴۰۴، تصاویر ماهوارهای را تحلیل و ۶۰ ویدئوی منتشرشده در اینترنت را راستیآزمایی کرده است.
بر اساس این گزارش، این سازمان همچنین بیانیههای رسمی مقامهای ایران، اسرائیل و آمریکا را بررسی و با دو فرد در داخل ایران مصاحبه کرده است. برای حفظ امنیت این افراد از نام مستعار استفاده شده است.
عفو بینالملل میگوید در ۲۶ تیر با مقامهای اسرائیلی و آمریکایی و در ۹ مرداد با مقامهای ایرانی مکاتبه کرده است، اما تا زمان انتشار این گزارش هیچ پاسخی دریافت نکرده بود.
تحقیقات عفو بینالملل درباره حملات هوایی به محلههای نیلوفر، رسالت و جوادیه تهران طی روزهای فوق، «شواهدی از استفاده از سلاحهای انفجاری با آثار گسترده در مناطق پرجمعیت به دست آمده است»؛ این حملات به کشته و زخمی شدن غیرنظامیان و خسارت گسترده به خانهها، کسبوکارها و دیگر ساختمانهای عادی منجر شد.
این سازمان نوشته که در محله رسالت، حملات هوایی به یک مرکز متعلق به یکی از گردانهای بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، سه ساختمان مجاور را تخریب کرد یا به آنها آسیب وارد کرد که دستکم یکی از آنها مسکونی بود؛ «در این حملات ۱۶ غیرنظامی کشته شدند».
در این گزارش آمده که در محلههای نیلوفر و جوادیه نیز «دستکم ۲۵ غیرنظامی» در حملات هوایی کشته شدند؛ «حملاتی که به پاسگاههای پلیس آسیب زد یا آنها را تخریب کرد و در عین حال خسارات گستردهای به خانهها و دیگر سازههای غیرنظامی اطراف وارد آورد».
عفو بینالملل میگوید پلیس معمولاً بر اساس حقوق بینالملل بشردوستانه، «غیرنظامی» محسوب میشود، مگر اینکه در ساختار نیروهای مسلح ادغام شده باشد یا مستقیماً در درگیریهای نظامی مشارکت داشته باشد. «در ایران، نیروی انتظامی بخشی از ساختار گستردهتر نیروهای مسلح محسوب میشود و بنابراین ممکن است پاسگاههای پلیس واجد شرایط اهداف نظامی باشند».
آمریکا و اسرائیل اسفند پارسال اعلام کردند که اهداف مرتبط با «رژیم» را در تهران مورد حمله قرار دادهاند، اما هیچکدام از این دو کشور مسئولیت انجام این سه حمله یادشده را تأیید نکردهاند.
«استفاده از سلاحهای انفجاری با آثار گسترده»
اگنس کالامار، دبیرکل عفو بینالملل، در بیانیهای گفته است: «شواهد موجود درباره حملات به تهران نشاندهنده مجموعهای از حملات با استفاده از سلاحهای انفجاری با آثار گسترده علیه مراکز مرتبط با حوزه امنیتی در مناطق شهری پرجمعیت است؛ حملاتی که پیامدهای ویرانگر و در عین حال کاملاً قابل پیشبینی برای غیرنظامیان داشتهاند».
او افزوده که «تعداد غیرنظامیان کشتهشده، ابعاد تخریب، زمانبندی حملات، تأثیر آنها بر ساختمانهای غیرنظامی مجاور و نبود هشدارهای مؤثر قبلی، نشاندهندهٔ کوتاهیهای نگرانکننده ائتلاف آمریکا و اسرائیل در رعایت تعهدات خود برای اتخاذ تمامی اقدامات احتیاطی ممکن بهمنظور کاهش آسیب به غیرنظامیان و حفاظت از اموال غیرنظامی است».
کالامار میگوید: «حملات آمریکا و اسرائیل در تهران که عفو بینالملل درباره آنها تحقیق کرده است، ممکن است مصداق حملات بدون تفکیک و در نتیجه، جنایت جنگی باشد. این حملات باید موضوع تحقیقات مستقل، بیطرفانه، مؤثر و شفاف قرار گیرند».
عفو بینالملل همچنین تأکید کرد که با ازسرگیری حملات آمریکا در ایران و تهدیدهای مجدد دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، برای هدف قرار دادن زیرساختهای غیرنظامی، ضروری است که آمریکا و اسرائیل به همه حملات «غیرقانونی» پایان دهند و بهطور کامل از حقوق بینالملل بشردوستانه پیروی کنند.
این سازمان افزود که همین تعهدات حقوقی بینالمللی درباره ایران نیز در حملات تلافیجویانه این کشور، از جمله حملات علیه کشورهای حوزه خلیج فارس، صدق میکند.
عفو بینالملل بار دیگر خواستار برقراری یک آتشبس پایدار و پاسخگویی در قبال حملات «غیرقانونی» آمریکا و اسرائیل به ایران، بهدلیل نقض منشور سازمان ملل و حقوق بینالملل بشردوستانه، شد.
این سازمان همچنین از آمریکا، اسرائیل و ایران خواست از کمیسیون بینالمللی حقیقتیاب دعوت کنند تا درباره ادعاهای مربوط به نقض جدی حقوق بینالملل بشردوستانه از سوی همه طرفها، از جمله حملات به زیرساختهای انرژی، تحقیق کند.
عفو بینالملل از شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل نیز خواست تمامی راههای ممکن برای برقراری و تضمین صلح، امنیت و عدالت در ارتباط با حملات غیرقانونی در ایران را بررسی کنند.