جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، کسبوکارها در سراسر جهان را دچار تلاطم کرده، قیمت انرژی را بالا برده، عرضهٔ مواد اولیه حیاتی را تحت فشار قرار داده و پرسشهایی دربارهٔ قابلاعتماد بودن مسیرهای تجاری مهم برای جریان کالاها، از مواد غذایی تا قطعات خودرو، ایجاد کرده است.
خبرگزاری رویترز مهمترین اختلالات تاکنون را در گزارشی فهرست کرده است:
آشفتگی در سفرهای هوایی
این جنگ باعث لغو دهها هزار پرواز، تغییر مسیر و برنامهٔ پروازی در سراسر جهان شده و بهدلیل تهدید موشکها و پهپادها، بخش زیادی از حریم هوایی خاورمیانه بسته شده است.
صنعت هوانوردی جهانی با بدترین اختلال خود از زمان همهگیری کرونا روبهرو شده و مراکزی مانند فرودگاه بینالمللی دوبی، شلوغترین فرودگاه جهان برای مسافران بینالمللی، تحت فشار قرار گرفتهاند.
جتهای خصوصی در حال انتقال مسافران از خلیج فارس هستند و برخی دیگر با سفرهای طولانی زمینی از دل بیابان به عربستان میروند تا پروازی برای بازگشت پیدا کنند. حملونقل هوایی کالاهای دارای تاریخ مصرف نیز آسیب دیده و ارسال محمولههایی از محصولات تازه تا قطعات هواپیما به تأخیر افتاده، زیرا ظرفیت بار کاهش یافته و هزینه حمل افزایش پیدا کرده است.
خطوط هوایی
شرکتهای هواپیمایی جهانی نسبت به افزایش شدید قیمت سوخت جت هشدار دادهاند و از صدها میلیون دلار هزینه اضافی، افزایش قیمت بلیت و کاهش برخی مسیرها خبر میدهند.
شرکت «ایزیجت» انتظار دارد قیمت بلیتها تا پایان تابستان افزایش یابد و بلومبرگ گزارش داده که «یونایتد ایرلاینز» ممکن است برای جبران افزایش قیمت نفت، بهای بلیطها را تا ۲۰ درصد بالا ببرد.
قیمت سوخت جت، دومین هزینهٔ بزرگ ایرلاینها پس از نیروی انسانی، از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه (۹ اسفند) دو برابر شده است.
حتی شرکتهایی که با قراردادهای پوشش ریسک، خود را در برابر نوسان قیمت نفت محافظت کردهاند نیز در حال افزایش قیمت بلیت، اعمال عوارض سوخت و کاهش ظرفیت هستند.
محدودیتهای حریم هوایی در خاورمیانه ضربهٔ دیگری به شرکتهای هواپیمایی هند زده، که از این منطقه بهعنوان مسیر حیاتی برای پرواز به اروپا و آمریکا استفاده میکردند؛ آن هم پس از اینکه پاکستان پارسال حریم هوایی خود را به روی شرکتهای هواپیمایی هند بست.
هند اعلام کرده سقف موقتی قیمت بلیتهای داخلی را که در دسامبر اعمال کرده بود، لغو میکند.
«لوفتهانزا» پیشبینی کرده که جنگ ایران باعث تضعیف برتری شرکتهای هواپیمایی خلیج فارس مانند «امارات» و «قطر ایرویز» در مسیرهای آسیایی شود.
کشتیهای تفریحی
شرکتهای مسافرت دریایی خود را برای شرایط سختتر آماده میکنند، زیرا افزایش قیمت نفت هزینهٔ سوخت را بالا برده است.
تحلیلگران هشدار دادهاند سود شرکت کارنیوال در سال ۲۰۲۶ ممکن است متحمل بیشترین ضربه شود، زیرا تنها شرکت بزرگ آمریکایی در این صنعت است که هزینهٔ سوخت خود را بیمهٔ ریسک نکرده است.
تأثیر بر دوبی
این جنگ، تصویر خاورمیانه بهعنوان مقصدی امن و لوکس برای گردشگری را تهدید کرده است؛ صنعتی که سالانه حدود ۳۶۷ میلیارد دلار ارزش دارد.
همچنین نشان داده که سفرهای هوایی جهانی تا چه اندازه به چند مرکز محدود، بهویژه دوبی، وابسته است.
در دوبی و دیگر مراکز خرید بزرگ منطقه، بسیاری از فروشگاهها تعطیل شدهاند یا با حداقل نیرو فعالیت میکنند.
صنعت دفاعی
آمریکا از تسلیحات پیشرفتهای علیه اهداف ایرانی استفاده میکند، از جمله موشکهای کروز تاماهاوک، جنگندههای رادارگریز و برای نخستینبار پهپادهای تهاجمی ارزانقیمت یکبارمصرف.
پنتاگون همچنین از خدمات هوش مصنوعی شرکت «آنتروپیک»، از جمله ابزار کلاود، در این حملات استفاده کرده است.
پنتاگون در ۲۵ مارس با شرکتهای «بیآیای سیستمز»، لاکهید مارتین و هانیول توافقهایی برای افزایش تولید تسلیحات و تجهیزات نظامی امضا کرد تا ارتش آمریکا را در وضعیت «آمادگی جنگی» قرار دهد.
فلزات و مواد اولیه حیاتی
اختلال در تنگه هرمز بر جریان انرژی و فلزات تأثیر گذاشته است.
تولیدکنندگان آلومینیوم در خلیج فارس صادرات را متوقف کرده یا مسیرها را تغییر دادهاند که باعث افزایش شدید قیمتها شده است؛ این منطقه حدود هشت درصد از عرضه جهانی آلومینیوم را تأمین میکند.
قیمت هلیوم پس از اختلال در فرآوری گاز طبیعی قطر افزایش یافته؛ بازاری کوچک اما حیاتی برای صنایعی مانند نیمهرساناها و تجهیزات پزشکی.
تولیدکنندگان نیکل در اندونزی که به گوگرد خاورمیانه وابستهاند با خطر کاهش تولید روبهرو هستند.
شرکتهای شیمیایی قیمت برخی محصولات را افزایش دادهاند.
حملات ایران ۱۷ درصد از ظرفیت صادرات گاز طبیعی مایع قطر را مختل کرده و عرضه به اروپا و آسیا را تهدید میکند.
سیاستگذاران جهانی در حال بازنگری برای کاهش وابستگی به نفت و گاز هستند و افزایش قیمت بنزین ممکن است مصرفکنندگان را به سمت خودروهای برقی سوق دهد.
در هند نیز کمبود گاز باعث افزایش هزینهٔ تولید بطریهای شیشهای و اختلال در واردات آلومینیوم شده است.
دارو
جنگ ایران جریان ورود داروهای حیاتی به خلیج فارس را مختل کرده و زنجیره تأمین داروهای حساس مانند درمانهای سرطان را تهدید میکند. شرکتها مجبور به تغییر مسیرهای حمل شدهاند. در حال حاضر کمبود جدی مشاهده نمیشود، اما در صورت ادامهٔ جنگ ممکن است وضعیت بدتر شود.
غذا، مد و کالاهای لوکس
برخی محمولههای پوشاک در بنگلادش و هند در فرودگاهها متوقف شدهاند. جنوب آسیا قطب تولید پوشاک است و برندهای جهانی به آن وابستهاند.
این بحران به بخش کالاهای لوکس نیز فشار وارد کرده است.
در هند، رستورانها و هتلها از اختلال و احتمال تعطیلی بهدلیل کمبود گاز خبر دادهاند و مردم به خرید اجاقهای برقی روی آوردهاند.
بازار آب بستهبندی نیز با افزایش قیمت مواجه شده است.
کمبود نفتا و افزایش قیمت انرژی باعث هشدار شرکتهای آسیایی دربارهٔ کمبود مواد بستهبندی و افزایش هزینهها شده است.
تراشهها و مراکز داده
مقامات کره جنوبی هشدار دادهاند ادامهٔ جنگ میتواند تأمین مواد حیاتی تولید نیمهرسانا، مانند هلیوم، را مختل کند.
حملات پهپادی که به برخی مراکز دادهٔ آمازون در امارات و بحرین آسیب زده، نگرانیهایی دربارهٔ زنجیرهٔ تأمین فناوری و توسعه شرکتهای بزرگ فناوری در منطقه ایجاد کرده است.
بانکها
سیتیگروپ و استاندارد چارترد از کارکنان خود در دوبی خواستهاند از خانه کار کنند.
سیتیگروپ اکثر شعب خود در امارات را تا اطلاع ثانوی تعطیل کرده است.
اچاسبیسی تمام شعب خود در قطر و امارات را موقتاً تعطیل کرده است.
همچنین یک صندوق سرمایهگذاری آمریکایی در حال بررسی انتقال کارکنان خود از دوبی به جرزی است.