در میانهٔ بحران کمسابقهای که راستیآزمایی ارزیابیهای شمار قربانیان و زخمیهای اعتراضات اخیر ایران بهدلیل قطع کامل اینترنت از سوی جمهوری اسلامی، به یک چالش بزرگ برای دولتها، نهادهای حقوق بشری و رسانههای معتبر تبدیل شده است، هیجان حاکم بر مطالب رسانههای اسرائیل و گفتارهای برخی از کارشناسان امور ایران در مورد سمتوسوی اعتراضات در دو هفتهٔ نخست آن، اکنون با اعلام فزایندهٔ شمار کشتهها، جای خود را به بهت و حیرت داده است.
در این وضعیت، سکوت معنادار چهار چهرهٔ مهم و تعیینکنندهٔ در اسرائیل، نخستوزیر، وزیر دفاع، و رؤسای ستاد ارتش و موساد ادامه دارد. شواهد نشان میدهد که در این سکوت کمسابقه کادر سیاسی و امنیتی در مورد وضعیت حکومت ایران که اصلیترین دشمن موجودیت اسرائیل در ۴۷ سال گذشته بوده، ظاهراً این کشور منتظر تصمیماتی است که قرار است دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در ارتباط با ایران بگیرد.
به نوشتهٔ رسانههای اسرائیل، دستور کار نشست شامگاه ۲۳ دی کابینه امنیتی- سیاسی اسرائیل، که تنها وزیران پستهای حساس و رؤسای نهادهای مهم اطلاعاتی و امنیتی در آن شرکت دارند، بررسی طرحهای احتمالی برای اقدام به حمله علیه جمهوری اسلامی، ضمن هماهنگی با آمریکا، بود.
«خون خیابانهای ایران را فرا گرفته»
رسانههای اسرائیل روز سهشنبه ۲۳ دی با اشاره به آخرین گزارش خبرگزاری رویترز که شمار کشتهها را «دو هزار نفر» اعلام کرده است، تأکید دارند نظر به موارد و تجربیات گذشته، شمار واقعی قربانیان ممکن است حتی چند برابر و سخن از کشتاری عظیم در چند روز باشد که رکوردی بیسابقه در دوران مدرن خواهد بود.
رسانههای اسرائیل به تاریکی مطلقی اشاره دارند که جمهوری اسلامی با قطعی اینترنت از روز ۱۸ دی در ایران ایجاد کرده و نگرانی مخالفان حکومت را بازتاب میدهند که میگویند در سایهٔ این تاریکی و قطع ارتباطات، کشتاری هولناک رخ داده است.
روزنامهٔ «هاآرتص» روز سهشنبه به نقل از گاردین نوشت که خون خیابانهای ایران را فرا گرفته است. روزنامهٔ «معاریو» در این روز از کشتار شدیدی که در ایران طی چند روز رخ داده است، خبر داد و سایت «وای.نت»، متعلق به روزنامهٔ «یدیعوت آحرونوت»، ارقام تأییدنشدهای را که در مورد شمار احتمالی کشتههای ایران در روزهای ۱۸ تا ۲۱ دی ایران در برخی رسانههای فارسیزبان منتشر شده، به عنوان یک رویداد تکاندهنده به صدر گزارشهای خود آورد.
بسیاری از رسانههای اسرائیل در روزهای ۲۲ و ۲۳ دی گزارشهای انتشاریافته از سوی «سازمان حقوق بشر ایران» در نروژ و هرانا، مجموعهٔ فعالان حقوق بشر از آمریکا، را دربارهٔ روند فزایندهٔ شمار کشتههای ایران، زندگی برخی از قربانیان، مانند روبینا امینیان، دانشجوی کردی که در اعتراضات کشته شده و یا اظهارات برخی از پزشکان در بیمارستانهای مملو از مجروح ایران را منتشر کردند.
سایت «ماکو»، متعلق به شبکهٔ ۱۲ تلویزیون اسرائیل، روز ۲۳ دی به تقلای گسترده صداوسیمای جمهوری اسلامی و معدود رسانههای حکومت ایران که در اینترنت فعال هستند، در «توجیه کشتارهای گسترده» اشاره دارد و نوشته که سناریوهای نوشتهشدهٔ تشکیلات اطلاعاتی جمهوری اسلامی در این رسانههای وابسته جمهوری اسلامی پیاپی منتشر میشود؛ سناریوهایی که نه دستور رهبری جمهوری اسلامی و شلیک عوامل امنیتی و انتظامی جمهوری اسلامی، که شرکتکنندگان در اعتراضات را به عنوان «ایادی آمریکا و اسرائیل» «عامل کشتار» قلمداد میکند.
بیشتر در این باره: سمتوسوی اعتراضات ایران؟ارزیابی تحلیلگران و ایرانیتبارهای اسرائیلژنرال حامی مداخله مستقیم: «فرصت تکرارنشدنی»
تقریبا قریب به اتفاق کارشناسان اسرائیلی امور ایران در نوشتهها و حضورهای رسانهای خود در ۱۶ روز گذشته بر لزوم احتیاط کامل اسرائیل و لزوم دوری کردن از بیان هرمطلبی که به دخالت در اعتراضات ایران تعبیر شود، تأکید داشتهاند.
بهویژه پس از تکرار هشدارهای دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، به ایران برای خودداری از کشتار مردم ایران، کارشناسان اسرائیلی یادشده که اکثرا نیروهای پیشین نهادهای اطلاعاتی هستند، میگویند که اسرائیل باید کار را به آمریکا بسپارد و تنها در صورت درخواست دونالد ترامپ، ایفاگر نقشی در رویدادهای آتی احتمالی داشته باشد.
ژنرال ذخیره الیعزر ماروم چینی، فرمانده پیشین نیروی دریایی اسرائیل، نگران است که حتی در صورت خروج علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی از صحنه، بعید نیست که نیروهای سپاه پاسداران قدرت را در ایران بهدست بگیرند و حکومت مستقیم چنین نظامیانی در تهران مخاطرات بسیار بیشتری برای اسرائیل ایجاد خواهد کرد.
در این میان، ژنرال ذخیره اسحاق جری گرشون، فرمانده پیشین ستاد پشت جبهه اسرائیل، یکی از انگشتشمار نظامیان اسرائیلی است که بر لزوم مداخلهٔ مستقیم اسرائیل برای «تغییر رژیم» در ایران تأکید دارد.
او ۲۳ دی در سایت «ماکو» نوشت که تکرار ترجیعبند «خودداری از دخالت در امور ایران» و قائل شدن تغییر رژیم ایران به عنوان «کاری که تنها در اختیار ملت ایران است»، هر چند ادعایی منطقی، مسئولانه و حتی اخلاقی است، اما ممکن است یک خطای راهبردی برای اسرائیل باشد. نه به این دلیل که اسرائیل «موظف است مردم ایران را آزاد کند»، بلکه از این نظر که اسرائیل برای حفظ موجودیت خود با رژیمی مبارزه کرده که آشکارا خواهان نابودی اسرائیل بوده و برای تحقق این هدف در یک کارزار پیوسته است.
ژنرال گرشون نوشت اسرائیل ملزم نیست به نام آزادی مردم ایران عمل کند، بلکه به خاطر امنیت ملی خود باید وارد کارزار شود؛ ادامهٔ حیات رژیم فعلی ایران همچنان عامل تدوام بیثباتی در منطقه، تحمیل بحرانهای نظامی پیاپی به اسرائیل، تقویت نیروهای نیابتی آن و دائمی شدن تهدید به نابودی اسرائیل خواهد بود.
او تأکید دارد که این ادعا که همواره «یک ملت باید روی پای خود بایستد و نظام حاکم بر کشورش را سرنگون کند»، در آزمون تاریخ درست نبوده؛ زیرا اکثر تغییرات مهم در دوران مدرن بدون یاری پنهان و آشکار خارجی موفق نبوده است. «نمونههای بارز این امر در دهههای اخیر در اروپای شرقی و بلوک شوروی یا لیبی بود...ملت ایران در چند دهه با دادن قربانیان بسیار هم نتوانسته است از عهده رژیم حاکم برآید و این بار نیز نخواهد توانست هدف خود را محقق کند».
به نوشتهٔ ژنرال گرشون، فروپاشی رژیم حاکم بر ایران، حتی به بهای یک جنگ کوتاه و محدود و شاید هم دردناک برای اسرائیل، میتواند خاورمیانه را برای نسلها تغییر دهد و گرچه چالشهای تازهای نیز با خود خواهد آورد اما آن معضلات، قابل تحمل و مدیریت خواهد بود.
او نوشت: عاقلانه است که رهبری آمریکا را برای اقدام در برابر ایران ترجیح دهیم و فعلا سکوت کنیم اما باید آماده وضعیتی باشیم که آمریکا، به دلایل مختلف، نخواهد مداخله نظامی کند: «اسرائیل باید برای سناریوی عدم مداخله آمریکا آماده باشد و فرصت تکرارنشدنی بهره بگیرد؛ هرچند که در آن صورت، باید تغییر رژیم در ایران را به عنوان یک هدف راهبردی تعریف کرده و برای آن سیاستی جامع از ابعاد گوناگون تدوین کرد».
ژنرال گرشون تأکید دارد که مردم ایران برای آزادی خود میجنگند و جنگ اسرائیل برای تضمین بقای خود است؛ «این دو جنگ متناقض نیست و همپوشانی دارد؛ برای ایرانیان گذار از اسارت به سوی آزادی است و برای اسرائیل، یک پیشرفت قابل توجه در امنیت ملی، و شیرینترین پایان برای جنگ لعنتی میان اسرائیل و ایران».
بیشتر در این باره: نتانیاهو و روبیو دربارهٔ اعتراضات ایران و بحرانهای منطقه گفتوگو کردنداسرائیل به آمریکا: پیشنهاد تهران برای مذاکره «دام» است
تسوی برئل، مفسر کارشناس ایران و خاورمیانه در روزنامهٔ هاآرتص، روز ۲۳ دی در مورد تماس عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، با استیو ویتکاف، نمایندهٔ ویژهٔ آمریکا، نوشت در شرایطی که سپاه پاسداران ممکن است در تیررس آمریکا قرار گرفته باشد، تهران یک حرکت دیپلماتیک را کلید زده است.
نیر دبوری، گزارشگر ارشد نظامی شبکهٔ ۱۲ تلویزیون اسرائیل، شامگاه ۲۲ دی گفت مقامات ارشد اسرائیلی به دولتمردان دونالد ترامپ پیام دادهاند که تماسهای اخیر تهران برای ورود به دور تازهای از مذاکرات با واشینگتن «یک دام» است و آمریکا باید از افتادن به این «تله» که سران جمهوری اسلامی ایران در پهن کردن آن و کش دادن مذاکرات مهارت بیرقیب دارند، خودداری کند.
به گفتهٔ دبوری، مقامات اسرائیل بر این باورند که درخواست تهران برای مذاکره با آمریکا، فریبی است که برای جلوگیری از حملهٔ آمریکا ارائه شده و هدف از آن، «خرید زمان» است، «حتی به قیمت اینکه تهران ناچار به دادن امتیازاتی به آمریکا شود». مقامات اسرائیل گفتهاند که ایران با فریب ازسرگیری تماسها با آمریکا به تقلا افتاده تا شاید اقدام نظامی آمریکا را لغو کند یا حتی دستکم آن را به تعویق بیندازد تا از تأثیر آن بر جرقه زدن دوباره خیزش در ایران بکاهد.
این گزارشگر نظامی افزود بر اساس آخرین ارزیابی نهادهای نظامی و اطلاعاتی اسرائیل، احتمال حمله پیشدستانه جمهوری اسلامی به اسرائیل در شرایط دشوار داخلی و بینالمللی که در آن گرفتار شده، کم است و ایران حاضر به مخاطره نیست و تا هنگامی که تهدید آمریکا به روی میز باشد، تلاش خواهد کرد که از تشدید مستقیم تنش خودداری کند.
به گفتهٔ دبوری، بین اسرائیل و آمریکا هماهنگی وجود دارد و اسرائیل پیشاپیش از تصمیم نهایی دونالد ترامپ در مورد ایران باخبر شده و دستکم از آن غافلگیر نخواهد شد.
روزنامهٔ اسرائیلهیوم شامگاه ۲۲ دی نوشت آمریکا ممکن است برای مذاکره با ایران پیششرطهایی بگذارد؛ پایان دادن به سرکوب اعتراضات، آزادی بازداشتشدگان دورهٔ اخیر، تحویل فوری اورانیوم غنیشده، لزوم مذاکره بر سر برنامه موشکی و خاتمه حمایت تهران از گروههای نیابتیاش.
بیشتر در این باره: گزینههای آمریکا برای حمله به ایران در حمایت از معترضان چیست؟«آمادهٔ مقابله با هر سناریوی غافلگیرکننده از سوی ایران»
به گفتهٔ شبکهٔ ۱۳ تلویزیون اسرائیل در گزارش شامگاه ۲۱ دی آن، ارتش و نهادهای اطلاعاتی و امنیتی اسرائیل به دولت بنیامین نتانیاهو توصیه اکید کردهاند که در وضعیت فعلی، اسرائیل باید از هر اقدامی که به مداخله در امور ایران تعبیر شود، خودداری کند زیرا معتقدند که آمریکا هنوز آمادهٔ اقدام نظامی احتمالی فوری علیه جمهوری اسلامی نیست و آمادهسازیهای آمریکایی برای چنین اقدامی ممکن است هفتهها طول بکشد.
این گزارش حاکی است که ارتش و نهادهای اسرائیلی به آمادگی برای رویارویی با هر احتمالی که پای اسرائیل هم به کارزار باز شود، ادامه میدهند.
سایر رسانههای اسرائیل نیز شامگاه ۲۲ دی گزارش دادند که ارتش و نهادهای اطلاعاتی اسرائیل شبانهروز اوضاع ایران را دنبال میکنند و آخرین ارزیابی خود را پیوسته به رهبری کشور منتقل میکنند.
شبکهٔ کان دوشنبهشب گزارش داد که با این حال، ارزیابی اسرائیل این است که دونالد ترامپ وارد اقدام نظامی علیه تهران خواهد شد و این امر، ممکن است به یک دور دیگر جنگ با مشارکت اسرائیل هم منجر شود.
سرهنگ افی دفرین، سخنگوی ارتش اسرائیل، دوشنبهشب ۲۲ دی در مورد شایعات گسترده در افکار عمومی در مورد بروز قریبالوقوع جنگ یا ایران، گفت که رویدادهای ایران، یک امر داخلی است اما اسرائیل آماده دفاع است و آمادهباش ارتش برای مقابله با سناریوهای غافلگیرکننده ادامه یافته..و در صورت هرگونه تغییر در وضعیت، ارتش مردم را در جریان قرار خواهد داد.
ژنرال ذخیره تامیر هِیمَن، فرمانده پیشین «امان» (سازمان اطلاعات ارتش اسرائیل)، روز یکشنبه ۲۱ دی به رادیوی افام۱۰۳ تلآویو گفت اسرائیل در این مرحله خود اقدام مستقل نخواهد کرد و همزمان ارزیابی این است که جمهوری اسلامی به هر اقدام نظامی آمریکا از طریق حمله به اسرائیل پاسخ خواهد داد و در آن صورت، اسرائیل آمادگی خود و اوج هماهنگی با آمریکا را نشان خواهد داد.
هیمن گفت در همین هفتههای پیش از اعتراضات ایران، بهدلیل «اشتباهات محاسباتی» در زمینهٔ رزمایشهای موشکی که جمهوری اسلامی ایران در چارچوب تلاش برای احیای توان موشکی خود انجام داد، اسرائیل و ایران «دو بار در آستانهٔ جنگ قرار گرفتند».
رسانههای اسرائیل ۲۲ دی با اشاره به گزارش سیانان در مورد سناریوی واکنش احتمالی ایران به حملهٔ آمریکا نوشتند چون جمهوری اسلامی این بار خود را در معرض تهدید جدی بقایش خواهد دید، برنامهریزی کرده که در نخستین ساعات یک جنگ جدید، با پرتاب ۵۰۰ فروند موشک به اسرائیل واکنش نشان دهد.
رسانههای اسرائیل به جزئیات موشکهایی که ایران برای این کار آماده کرده مانند موشک «خیبر»، کلاهک یکونیم تنی انفجاری و توان خوشهای آن پرداخته و نوشتند که چنین موشکی قابلیت به چالش کشیدن سامانههای دفاع هوایی در رهگیری را دارد.
در این میان، به گزارش شبکهٔ کان در ۲۲ دی، گیدئون سعار، وزیر خارجه اسرائیل، به سفیران کشورش در پایتختهایی اروپایی دستور داده که تلاش برای بهرسمیت شناختن سپاه پاسداران به عنوان سازمان تروریستی از سوی اتحادیه اروپا را دوباره پیگیری کنند.
سعار به این سفیران گفته که در توضیحات به دولتهای اروپایی تأکید کنند که سپاه پاسداران نهادی برای به خطر انداختن امنیت اسرائیل نیست بلکه سازمانی است که عامدانه و سیستماتیک عامل کشتار مردم خود ایران نیز هست.