در بحبوحهٔ دومین جنگ مشترک اسرائیل و آمریکا با ایران، و در حالی که حدود پنج ماه تا انتخابات پارلمانی اسرائیل باقی مانده است، نفتالی بنت و یائیر لاپید، دو رقیب اصلی بنیامین نتانیاهو با یکدیگر ائتلاف کردهاند.
آنها امیدوارند بتوانند او را، که در ۷۸ سال موجودیت اسرائیل طولانیترین دورهٔ زمامداری را داشته و دولت کنونیاش از راستگراترین ائتلافها به شمار میرود، از قدرت کنار بزنند.
نِفتالی بِنِت و یائیر لاپید ششم اردیبهشت در یک نشست خبری گفتند برای اینکه اسرائیل دوباره به «ما» (ملت) بازگردد و از دست فرد یعنی «من» (بنیامین نتانیاهو) خارج شود، همراه با همفکران و یارانسیاسیشان حزب جدید «بیاخاد» (با هم) را تشکیل دادهاند.
یائیر لاپید که تبار مجارستانی دارد، در این نشست خبری با اشاره به انتخابات اخیر مجارستان که در آن ویکتور اوربان، دوست نزدیک بنیامین نتانیاهو پس از ۱۶ سال از قدرت کنار زده شد، گفت این الگو میتواند در اسرائیل هم تکرار شود و ملت، نتانیاهو را پس از چند دهه که قدرت را در دست خود قبضه کرده، به خانه بفرستد.
حزب «بیاخاد» هنوز اساسنامهاش را منتشر نکرده است اما اعلام تشکیل آن، صحنه سیاست اسرائیل را به جنبوجوش در آورده است.
در همین حال درحالی که حزب حاکم لیکود به رهبری نتانیاهو نسبت به بقای او در قدرت و وفاداری احزاب مذهبی و برخی راستگرایان دیگر به او ابراز «اطمینان» کرده است، اما سایر احزاب اپوزیسیون از تلاش برای تشکیل ائتلافهای جدید خبر میدهند.
اتحاد بنت- لاپید دو روز پس از بیانیۀ نخستوزیر اسرائیل در مورد ابتلایش به سرطان پروستات اعلام شد. بنیامین نتانیاهوی ۷۶ساله اعلام کرده که پس از درمان در «وضع جسمانی عالی» است و کماکان نامزد نخستوزیری در انتخابات اوایل پاییز خواهد بود.
وضعیت جسمی نتانیاهو و ادعای درمان کامل سرطان او هنوز ابهامبرانگیز است و معلوم نیست چه اثری بر رأیدهندگان بگذارد.
در دورهٔ جدید اتحاد، لاپید پیشاپیش گفته است که سودای نخستوزیری ندارد و بنت بر این مسند تکیه خواهد زد.
اگر از دست آن دو برآید که نتانیاهو و دولتش را به «خانه بفرستند»، احتمالاً برخی مسائل مهم داخلی اسرائیل دستخوش تغییر خواهد شد، اما نه رویکرد در قبال ایران، غزه، لبنان یا کرانه باختری.
کارنامهٔ بنت و لاپید
نفتالی بِنِت و یائیر لاپید پیشتر نیز با یکدیگر متحد شده و توانستند برای یک سال و نیم (از اواخر بهار ۱۴۰۰ تا اوایل زمستان ۱۴۰۱) قدرت را از دست بنیامین نتانیاهو درآورند. بنت، طی یک دوره یکساله و لاپید تنها پنج ماه نخستوزیر بود.
راه آندو پس از ناکامی ائتلاف پیشین در تشکیل دولت از یکدیگر جدا شد، و نتانیاهو پس از زمانی کوتاه دوری از قدرت، به دفتر نخستوزیری بازگشت. نتانیاهو با احتساب سه سال رهبریاش پیش از آغاز قرن بیست و یکم، امسال در نوزدهمین سال نخستوزیری خود است.
بنت در چهار سال و نیم اخیر عضو هیچ حزب و نماینده کنِسِت نبوده اما نظرسنجیهای دوره اخیر حاکی از حمایت بالای مردمی از اوست. لاپید، در دوره جاری کنست، به عنوان رهبر حزب «یش آتید»، رهبر اصلی مخالفان فعالیت میکند.
بنت ۵۴ ساله پس از موفقیتهای بازرگانی و مدیریت شرکتهای فناوری پرسود، وارد سیاست شده و در یگان کماندوهای زبدهٔ ارتش خدمت کرده بود؛ مانند نتانیاهو.
یائیر لاپید ۶۲ ساله، پسر تومی لاپید، یک سیاستمدار زادۀ مجارستان است که سه دهه و نیم پیش با حزب «شینویی» (تغییر) که ضد دخالت مذهب در امور کشور است، در ائتلاف با اسحاق رابین، نخستوزیر وقت و رهبر حزب کارگر آن زمان، به پستهای وزارت رسید.
لاپید، برخلاف اکثر مردان غیرمذهبی، در ارتش خدمت نکرد و به جای آن، گزارشگر نشریهٔ نظامی «بمخنه» متعلق به ارتش بود و از آنجا بسیار زود از رسانههای جریان اصلی سر در آورد. موفقیتش در رسانه، نویسندگی کتاب، ترانهسرایی و شعر، زبردستی در سخنوری، و نام پدرش، او را به سرعت وارد دنیای سیاست کرد.
در ۱۷ ماه نخستوزیری بنت-لاپید، رابطه اسرائیل با ترکیه بهبود یافت، آن دو به امارات متحده عربی و بحرین دعوت شدند و با سران بسیاری از کشورهای اروپایی که مناسبات متشنجی با نتانیاهو داشتند، مراودات نزدیک برقرار کردند.
افتخار آن دو این است که در دورهٔ رهبریشان، روابط اسرائیل با دولت وقت آمریکا (دولت بایدن) بهدور از تنش بود و پارهای اختلافات نیز «در پشت درهای بسته» حل شد.
دونالد ترامپ در آخرین سفر به اسرائیل در پاییز گذشته، در صحن علنی خطاب به وزیران و نمایندگان کنست در مورد لاپید گفت که «رهبر مخالفان شما بسیار خوشرو است، او مرد خوبی است، کارش را بلد است» و سپس با کنایه به نتانیاهو گفت که «حالا میتوانی با او کمی مهربانتر باشی».
بنت طرح ترامپ در دولت اول او برای فلسطینیان («معامله قرن») را «یک فاجعه برای اسرائیل» نامیده بود. ترامپ ظاهراً تا کنون در مورد بنت آشکارا اظهارنظر نکرده است.
بنت، زاده حیفا، از والدینی از مهاجران آمریکایی، مانند نتانیاهو مدتی طولانی در آمریکا کار و تحصیل کرده و همچون نتانیاهو جزو طبقه متمکن است.
مذهبیون و ارتش، کمیسیون تحقیق هفتم اکتبر
بنت و لاپید گفتهاند در صورت موفقیت، معافیت دهها هزار مرد مذهبی از خدمت در ارتش را تغییر داده و مساوات خدمت نظام را اجرا میکنند.
نتانیاهو متهم است که برای بقای احزاب مذهبی در ائتلاف دولتش، تسلیم تهدید رهبران این احزاب شده و با وجود سه سال جنگهای اسرائیل در غزه، لبنان و دو جنگ با ایران، مردان مذهبی را کماکان عملاً از خدمت در ارتش معاف کرده است؛ وضعیتی که سبب شده حدود ۴۰۰ هزار سرباز ذخیرهٔ ارتش، برای دورههای طولانی در جبهههای جنگ باشند.
بنت و لاپید گفتهاند کمیسیون ملی تحقیق تشکیل خواهند داد تا معلوم شود چه عوامل و رهبرانی قصد حماس برای حملهٔ هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به اسرائیل را به درستی تشخیص ندادند. دولت نتانیاهو اصرار دارد چنین کمیسیونی در پایان همه جنگها برپا شود.
دیوان عالی اسرائیل در روزهای گذشته و آیینهای سالروز یادبود و استقلال، صحنه درگیری برخی از خانوادههای کشتههای جنگ با وزیران بر سر کمیسیون تحقیق بود.
غزه، لبنان، و کشور فلسطین
بنت و لاپید حامی جنگ در غزه هستند و نتانیاهو را در «شکست دادن کامل حماس» ناتوان میدانند. بنت موافقت نتانیاهو با ورود «کامیونهای بشردوستانه» به غزه را کمک به حماس دانست.
بنت و لاپید «قاطعانه» از عملیات نظامی ارتش اسرائیل در لبنان حمایت کرده و منتقد آتشبس ایجادشده هستند. لاپید گفته که اسرائیل باید برای حفظ جان مردمش «هر کاری» انجام دهد و تنها راه حل، «رفع همیشگی تهدیدات برای شمال اسرائیل است».
بنت هم ارزیابی کرده که در صورت عدم شکست حزبالله در دور جاری، جنگهای بعدی با این گروه نیابتی ایران هم در راه است و «راکتهای قویتر» هم خواهد داشت.
لاپید قبلاً از راهکار دوکشوری (استقلال فلسطین در کنار اسرائیل) حمایت کرده بود. بنت مانند نتانیاهو با هرگونه نرمش در برابر تشکیلات خودگردانی فلسطینیها مخالف است.
او میگوید: «تجربه ۳۰ سال گذشته نشان داد هر بار که زمینی به آنها دادیم، به جای تبدیل آن به یک سنگاپور زیبا، آن را به یک لانۀ تروریستی دیگر تبدیل کرده و شروع به کشتار اسرائیلیها کردند».
ایران
نفتالی بنت با سیاست «هزار دشنه» در مورد ایران شناخته میشود. تا پیش از آنکه اسرائیل بخواهد پرده از نبردهای مخفی و نیمهآشکار با ایران بردارد و آن را به جنگ حقیقی تبدیل کند، بنت معتقد بود که باید آنقدر به پیکره جمهوری اسلامی دشنه زد که «سر مارِ نشسته در تهران» قطع شود. در دوران او موساد ظاهراً بر دامنهٔ تحرکات خود در ایران افزود.
ایال خولاطا، مشاور امنیت ملی در دولت بنت، این هفته به شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل گفت: وقتی بنت روی کار آمد، از آماده نبودن کامل ارتش برای جنگ احتمالی با ایران، کمبود تجهیزات مانند موشکهای رهگیر «غافلگیر» شد و به سرعت بودجه زیادی اختصاص داد.
بنت هر چند در سالهای اخیر در قدرت نبود اما مانند نتانیاهو برای مردم ایران پیامهای متعدد ویدئویی در زمینههای مختلف تهیه کرده و نظراتش را به فارسی هم برای ایرانیان منتشر کرده است. لاپید از این شیوه دور بوده است.
بنت و لاپید از هر دو جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه حمایت کامل کردهاند. هر دو، از اتحاد آمریکا- اسرائیل برای جنگ اخیر در ایران ستایش و از دونالد ترامپ تقدیر کردهاند.
نتانیاهو بهطور منظم، با دعوت از لاپید به دفتر کار خود، او را در جریان جنگ و امور ایران قرار داده و لاپید نیز پس از هر دیدار، بر حمایت بیشائبۀ خود از رویکرد دولت نتانیاهو علیه تهران تأکید کرده است. لاپید معتقد است که این «جنگی عادلانه علیه شر» است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، بنت یا لاپید، از زمان برقراری آتشبس در جنگ ۴۰ روزه، خواهان ازسرگیری جنگ نشدهاند. نتانیاهو نیز خواهان تجدید جنگ نبوده اما میگوید که دولت و ارتش برای ورود دوباره به مسیر جنگ «آمادگی کامل» دارند.
یک منبع نزدیک به حزب جدید به رویترز گفت آندو در برابر ایران سرسخت خواهند بود اما عملگرا هستند و نیاز به توافق دیپلماتیک را برای تحقق اهداف راهبردی پس از جنگ درک میکنند.
در میان سیاستمداران اسرائیل، تنها یائیر گولان، رهبر حزب چپ «دموکراتها» بر لزوم قطع جنگ و دستیابی به توافق به عنوان راهکار حل معضلات در برابر ایران، بهطور مستمر تأکید دارد. ژنرال ذخیره گولان که معاون ریاست ستاد ارتش بوده، خروج از برجام را یک اشتباه اساسی دانسته است.
بیشتر در این باره:
عملیات «روزهای پاسخ»؛ موافقان و مخالفان نتانیاهو چه میگویند؟سیاستمداران عرب در مجلس اسرائیل نیز که در سودای اتحاد بین خود هستند تا در انتخابات بعدی قویتر شوند، از اظهارنظر علنی در مورد جنگ جاری اسرائیل با ایران خودداری کردهاند؛ ظاهراً احتیاطی از روی نگرانی، تا به همراهی با دشمن اسرائیل متهم نشوند.
نظرسنجیها نشان داده که رأیدهندگان عرب اسرائیل بخش مهم مخالفان جنگ جاری با ایران هستند.
برای تشکیل دولت در اسرائیل به حمایت ۶۱ نماینده نیاز است و هرچند برخی چهرههای اپوزیسیون ممکن است به ائتلاف بنت–لاپید بپیوندند، اما هنوز هیچ چیزی قطعی نیست.
نظرسنجیها نشان میدهد که بدون حمایت احزاب عربی، این اتحاد به حدنصاب نمیرسد، در حالی که بنت نیز تمایلی به همکاری با آنها ندارد.