دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، روز دوشنبه ۲۸ اردیبهشت خبر داد حملهٔ تازه به ایران را که برای روز سهشنبه ۲۹ اردیبهشت برنامهریزی شده بود، فعلاً به عقب میاندازد.
پیشتر چنین حملهای بهطور رسمی اعلام نشده بود و خبرگزاری رویترز نوشته که نتوانسته است مشخص کند آیا واقعاً مقدمات حملاتی فراهم شده بود که میتوانست به معنای از سرگیری جنگی باشد که ترامپ در ۹ اسفند پارسال آغاز کرد یا نه.
آقای ترامپ در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشال، توضیح داده است که این حمله را به درخواست «امیر قطر، ولیعهد عربستان سعودی و رئیس امارات متحده عربی» به تعویق انداخته است.
او نوشته که این سه رهبر جهان عرب، «از من خواستهاند حملهٔ نظامی برنامهریزیشدهمان علیه ایران را که قرار بود فردا انجام شود، متوقف کنم؛ زیرا اکنون مذاکرات جدی در جریان است و به نظر آنها، بهعنوان رهبران بزرگ و متحدان ما، توافقی حاصل خواهد شد که برای ایالات متحده آمریکا، همچنین همه کشورهای خاورمیانه و فراتر از آن، بسیار قابل قبول خواهد بود».
او جزئیاتی درباره توافق مورد بحث ارائه نکرد، اما تأکید کرد که «این توافق، مهمتر از همه، شامل این خواهد بود که ایران هیچ سلاح هستهای نداشته باشد».
ترامپ افزوده که «بر اساس احترامم به رهبران یادشده، به پیت هگست، وزیر جنگ، ژنرال دنیل کِین، رئیس ستاد مشترک ارتش، و نیروهای مسلح ایالات متحده دستور دادهام که حملهٔ برنامهریزیشده به ایران را فردا انجام ندهیم. اما همچنین به آنها دستور دادهام که در صورت نرسیدن به یک توافق قابل قبول، آماده باشند تا در هر لحظه، حملهای کامل و گسترده علیه ایران را آغاز کنند».
ترامپ بعداً در گفتوگو با خبرنگاران گفت که این حمله را برای «دو تا سه روز» به تعویق میاندازد و اگر آمریکا بتواند به توافقی با ایران برسد که مانع دستیابی تهران به سلاح هستهای شود، راضی خواهد بود.
او گفت: «به نظر میرسد احتمال بسیار خوبی وجود دارد که آنها بتوانند به توافق برسند. اگر بتوانیم بدون بمباران شدید آنها این کار را انجام دهیم، بسیار خوشحال خواهم شد».
رئیسجمهور آمریکا افزود که این موضوع را با اسرائیل و دیگر متحدان ایالات متحده در خاورمیانه در میان گذاشته و تأکید کرد: «دورههایی بوده که فکر میکردیم بسیار به توافق نزدیک شدهایم اما نتیجه نداد».
ترامپ تصریح کرد: «ولی این بار کمی متفاوت است. ما آماده بودیم که فردا اقدام بسیار بزرگی انجام دهیم؛ چیزی که من تمایلی به انجامش نداشتم، اما چارهای نداریم، چون نمیتوانیم اجازه دهیم ایران به سلاح هستهای دست پیدا کند».
رسیسجمهور امریکا ساعاتی پیشتر در واکنش به پاسخ تازهٔ تهران به پیشنهادات آمریکا گفته بود که قرار نیست امتیازی به ایران بدهد. او در ادامه تهدید کرده بود که ایران میداند «خیلی زود چه اتفاقی خواهد افتاد».
ایران روز دوشنبه اعلام کرد که به پیشنهاد جدید آمریکا با هدف پایان دادن به جنگ پاسخ داده است و افزود که تبادل نظر میان طرفین همچنان ادامه دارد.
اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت خارجه ایران گفت که روند مذاکرات تهران و واشینگتن، «ادامهدار» است و حکومت ایران از ایالات متحده، «اصلاحاتی» در پاسخ به طرح پیشنهادی خود دریافت کرده است.
با این حال خبرنگار روزنامه نیویورک پست روز دوشنبه در پیامی در شبکهٔ ایکس نوشت که ترامپ در گفتوگو با او پس از دریافت «پاسخ نومیدکننده تازه ایران» به پیشنهادات آمریکا، تأکید کرده است که امتیازی به تهران نخواهد داد.
یک منبع پاکستانی نیز در گفتوگو با رویترز تأیید کرد که اسلامآباد، پیشنهاد جدید را به واشینگتن منتقل کرده است. با این حال، این منبع گفت پیشرفت مذاکرات «دشوار» بوده است.
این منبع پاکستانی گفت: «طرفین مدام خواستهها و شروط خود را تغییر میدهند» و افزود: «وقت زیادی نداریم».
انتقاد ترامپ از رسانههای جریان اصلی برای «جانبداری» از ایران
رئیسجمهور آمریکا همچنین رسانههای جریان اصلی در ایالات متحده را به «جانبداری» از ایران در جنگ متهم کرد.
آقای ترامپ روز دوشنبه در پیامی در شبکه اجتماعی خود نوشت: «اگر ایران تسلیم شود و اقرار کند که نیروی دریاییاش در قعر دریاست و نیروی هواییاش دیگر وجود ندارد و کل ارتش ایران هم از تهران خارج شود و سلاحها را زمین بگذارند و فریاد بزنند که تسلیم، تسلیم، باز هم نیویورک تایمز و وال استریت جورنال و سیانان و باقی رسانههای خبری دروغگو تیتر خواهند زد که ایران به پیروزیای درخشان علیه ایالات متحده آمریکا دست یافته است».
به گفته او، دموکراتها و رسانهها «کاملاً دیوانه شدهاند».
بیش از یک ماه پس از برقراری آتشبس میان ایران و آمریکا، در حالی که دو طرف هنوز نتوانستهاند به توافقی برای پایان جنگ برسند، فشار بر رئیسجمهور آمریکا که با گرانی روزافزون سوخت و کالا در کشور خود روبهروست و هر روز به زمان برگزاری انتخابات میاندورهای نزدیکتر میشود، افزایش یافته است.
مواضع ایران و آمریکا؛ از انعطاف تا سرسختی
ایران پس از پیام ترامپ، در بیانیههایی که از رسانههای دولتی منتشر شد، همچنان دستکم در ظاهر موضعی سرسختانه اتخاذ کرد و به آمریکا و متحدانش هشدار داد که هیچ «اشتباه راهبردی یا محاسبه نادرست» دیگری در حمله به ایران مرتکب نشوند.
قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا نیز اعلام کرد نیروهای مسلح ایران «آماده کشیدن ماشه» در صورت هرگونه حمله مجدد آمریکا هستند.
خبرگزاری تسنیم به نقل از علی عبداللهی، فرمانده این قرارگاه، نوشت: «هرگونه تجاوز و حمله دوباره ... با پاسخی سریع، قاطع، قدرتمند و گسترده روبهرو خواهد شد».
پیشنهاد صلح ایران، آنگونه که یک منبع ارشد ایرانی توصیف کرده، از بسیاری جهات شبیه پیشنهاد قبلی ایران بوده که ترامپ هفته گذشته آن را «مزخرف» خوانده بود.
این پیشنهاد در ابتدا بر پایان جنگ، بازگشایی تنگهٔ هرمز و لغو تحریمهای دریایی تمرکز دارد.
رویترز نوشته است: در نشانهای از «نرمتر شدن موضع آمریکا»، یک منبع ارشد ایرانی روز دوشنبه گفت ایالات متحده موافقت کرده است یکچهارم از داراییهای مسدودشده ایران، به ارزش دهها میلیارد دلار، را که در بانکهای خارجی نگهداری میشود، آزاد کند. ایران خواهان آزادسازی کامل این داراییهاست.
این منبع همچنین گفت واشینگتن «انعطاف بیشتری نشان داده و پذیرفته است که ایران بتواند برخی فعالیتهای هستهای صلحآمیز را تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی ادامه دهد».
با این حال آمریکا هنوز تأیید نکرده که در مذاکرات با چیزی موافقت کرده باشد.
خبرگزاری تسنیم نیز جداگانه به نقل از یک «منبع ناشناس» گزارش داد آمریکا موافقت کرده است در طول مذاکرات، تحریمهای نفتی ایران را «تعلیق» کند.
مقامهای ایرانی بلافاصله درباره این گزارش اظهار نظر نکردند، اما یک مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، این ادعا را «نادرست» خواند.
پس از شش هفته جنگ که در پی حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند آغاز شد، اکنون یک آتشبس شکننده میان طرفین برقرار است؛ هرچند پهپادهایی از عراق به سمت کشورهای خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی و کویت، پرتاب شدهاند که ظاهراً توسط ایران و متحدانش انجام شده است.
وزارت خارجه پاکستان نیز روز دوشنبه با انتشار بیانیهای حمله پهپادی روز یکشنبه را محکوم کرد؛ حملهای که عربستان سعودی اعلام کرده بود آنها را رهگیری کرده است.