ساعاتی پس از اعلام فرمانده نیروهای ارتش آمریکا در خاورمیانه مبنی بر کمک این کشور به خروج حدود ۷۵۰ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز طی ماههایی اخیر، دونالد ترامپ بار دیگر اعلام کرد که این آبراه حیاتی باز است و ایران از درگیری با ایالات متحده اجتناب میکند.
رئیسجمهور آمریکا روز جمعه ششم شهریور در گفتوگوی تلفنی کوتاه با پایگاه خبری اکسیوس گفت: «آن [تنگه] لعنتی باز است. واکنش ایران بسیار ملایم است. آنها نمیخواهند ما دوباره به سراغشان برویم. کل ماجرا همین است. بقیه چیزها اهمیتی ندارد.»
ترامپ ساعاتی پیشتر تصویری از تنگهٔ هرمز را در کنار سرزمینهای ماوراالبحار این کشور منتشر و بار دیگر آن را بخش جدیدی از خاک آمریکا معرفی کرد.
او بامداد جمعه در پستی در شبکهٔ اجتماعی خود، تروث سوشال، تنگهٔ هرمز را در کنار جزایر ویرجین و ساموا آمریکا قرار داد که سرزمینهای دور از خاک ایالات متحده محسوب میشوند.
اکسیوس در گزارش خود به نقل از مقامهای آمریکایی نوشته است که ارتش این کشور طی دو ماه گذشته بهتدریج توان ایران برای اعمال فشار از طریق این آبراه حیاتی را کاهش داده است. این در حالی است که جمهوری اسلامی بلافاصله بعد از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل در نهم اسفند سال گذشته، با حمله به شناورها، تنگه هرمز را مسدود کرد.
فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، بامداد جمعه اعلام کرد نیروهای آمریکایی مینهای کارگذاشتهشده توسط سپاه پاسداران را از خطوط بینالمللی کشتیرانی در تنگه هرمز پاکسازی کردهاند و طی ماههای اخیر به عبور نزدیک به هزار و ۵۰۰ کشتی تجاری حامل حدود ۷۵۰ میلیون بشکه نفت خام از این آبراه کمک کردهاند.
دریاسالار برد کوپر با انتشار یک پیام ویدئویی در شبکه اجتماعی ایکس گفت «ارتش ایالات متحده به یک نقطهعطف بزرگ در تنگه هرمز دست یافته است».
این در حالی است که سپاه پاسداران با رد موضع دولت دونالد ترامپ و ارتش آمریکا، بارها تأکید کرده که تنگه هرمز همچنان مسدود است؛ هرچند که مقامهای دولت جمهوری اسلامی به تأثیر محاصره دریایی آمریکا بر فروش نفت ایران و ممانعت از واردت بنزین اذعان کردهاند.
این محاصره دریایی در پی فروپاشی تفاهمنامه اسلامآباد بین ایران و آمریکا، از روز ۲۳ تیرماه بار دیگر اعمال شده و همچنان ادامه دارد.
مقامهای آمریکایی به اکسیوس گفتهاند روند تحولات در تنگه هرمز به نفع واشینگتن تغییر کرده و آنها نیز معتقدند این تحول میتواند نقطه عطفی در جنگ باشد؛ نقطهای که نهتنها به تدریج موجب کاهش فشار بر اقتصاد جهانی شود، بلکه زمینه را برای دستیابی به توافقی بهتر با ایران فراهم کند.
بیشتر در این باره:
فرمانده سنتکام میگوید ۷۵۰ میلیون بشکه نفت با حمایت آمریکا از تنگه هرمز عبور کرده استدونالد ترامپ در آخرین موضعگیری درباره مذاکره با ایران گفت که تهران برای رسیدن به توافق «التماس» میکند، اما او تمایلی به گفتوگو ندارد.
ساعاتی پیش از آن، روزنامه آمریکایی وال استریت جورنال به نقل از منابع نزدیک به کاخ سفید گزارش داد که دولت ترامپ «بارها به میانجیها اعلام کرده که علاقهای به بازگشت به شرایط یادداشت تفاهم اسلامآباد ندارد».
پس از انقضای مهلت ۶۰ روزۀ این تفاهمنامه در ۲۶ مرداد و ناکامی آن در فراهمکردن شرایط برای یک توافق پایدار بین تهران و واشینگتن، دونالد ترامپ اعلام کرد که قصد تمدید دورۀ اعتبار آن را ندارد.
این در حالی است که در پی سفر روز پنجشنبه نخستوزیر قطر به تهران و دیدار با مقامهای ارشد جمهوری اسلامی، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، گفت ایران در پاسخ به درخواست میانجیها، در حال تهیه فهرستی از شروط خود برای بازگشایی تنگه هرمز است.
شروطی که ایران پیشتر مطرح کرده، شامل پایان محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا، پرداخت غرامت و لغو تحریمها بوده است. هنوز روشن نیست تهران در فهرست تازهٔ خود این خواستهها را تغییر خواهد داد یا نه.
مخالفت روسیه با دریافت عوارض از کشتیها در تنگه هرمز
همزمان با این تحولات، وزیر خارجه روسیه اعلام کرد مسکو با دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگهٔ هرمز موافق نیست؛ با این همه به گفته او، این موضوع به مذاکرات بیشتر نیاز دارد.
به گزارش خبرگزاری اینترفکس، سرگئی لاوروف در گفتوگویی با تلویزیون «آربیسی» با اشاره به باز بودن تنگهٔ هرمز تا قبل از آغاز حملات اسرائیل و آمریکا به ایران گفت که ایرانیها «تنها برای اینکه تنگه هرمز امروز کاملاً باز باشد، در حال بحث در مورد عوارض عبور هستند. تا زمانی که ایالات متحده و اسرائیل آن قمار را آغاز نکردند، هیچ عوارضی وجود نداشت».
او با تأکید بر موضع روسیه در مخالفت با دریافت عوارض از تنگهٔ هرمز گفت این موضوع به مذاکرات بیشتر نیاز دارد.
لاوروف تصریح کرد: «آمریکاییها اکنون از ایران میخواهند تنگهٔ هرمز را باز کند و ایران میگوید که در ازای آن باید تحریمها کاهش یا لغو شوند. و آنها این کار را خواهند کرد».
روسیه از متحدان ایران محسوب میشود و در زمان جنگ ۴۰ روزه گزارشهایی از کمک اطلاعاتی و در مواردی تسلیحاتی این کشور به ایران منتشر شد.
لاوروف یکی از پیامدهای حمله به ایران را تقویت شدید مواضع کسانی در رهبری ایران دانست که به گفتهٔ او، «هشدار داده بودند اگر سلاح هستهای نداشته باشیم، مدام به ما حمله خواهد شد».
وزیر خارجه روسیه گفت دارندگان این مواضع در زمان وجود علی خامنهای و علی لاریجانی «در حاشیه بودند».
او با اشاره به اظهارات پیشین دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تمایل به گفتوگو با رهبران ایران مدعی شد: «اما کسی نیست که بتوانند با او صحبت کنند، آنها همه را کشتند».