دور تازهٔ اعتراضات در ایران این پرسش را برای دولت، ارتش، رسانهها و افکار عمومی اسرائیل برانگیخته است که آیا این رویدادها منجر به فروپاشی نظام حاکم بر ایران خواهد شد یا نه.
پرسش یادشده از این نظر اهمیت دارد که بر اساس اظهارات فرماندهان ارشد نظامی و دولتمردان اسرائیل و گزارشهای متعدد انتشاریافته در رسانهها، ارتش این کشور خود را برای دور دیگری از حملات به ایران، در صورت توسعه موشکی یا نوسازی برنامهٔ هستهای تهران، آماده میکند.
تغییرات احتمالی در ایران و فروپاشی احتمالی نظام جمهوری اسلامی، بیش از هر کشور دیگری در جهان یقیناً بر اسرائیل اثر خواهد گذاشت. از این رو، برای رسانههای اسرائیل پوشش تظاهرات ایران در ۱۱ روز گذشته یکی از موضوعهای اصلی بوده است.
این رسانهها در گفتوگو با کارشناسان اسرائیلی احتمالات در مورد آیندهٔ ایران را به بحث میگذارند و بهویژه در پی پاسخ به این پرسش هستند که نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی چه هنگام از دفاع از حاکمیت تهران دور شده و از برخورد با معترضان دست خواهند کشید.
ایران؛ نقطهٔ اشتراک دولت، اپوزیسیون و افکار عمومی
رسانههای اسرائیل در هفتهٔ نخست از دور تازهٔ اعتراضات در ایران نوشته بودند که ارتش و نهادهای امنیتی از وزیران خواستهاند از اظهارنظر رسانهای در خصوص ایران خودداری کنند تا مانع سوق دادن حاکمیت جمهوری اسلامی به مسیری شود که میتواند سوءمحاسبه و احتمال دست زدن به حملات موشکی پیشدستانه به اسرائیل را از سوی تهران بهدنبال داشته باشد.
اما بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر، پس از بازگشت از ششمین دیدار خود با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در روزهای ۱۴ و ۱۵ دیماه بر همبستگی اسرائیل با مردم ایران و اشتیاق آنها برای برقراری آزادی و عدالت تأکید کرد. او همچنین به جمهوری اسلامی هشدار داد که هر اقدام احتمالی نظامی آن علیه اسرائیل «عواقب سخت» برای تهران دربرخواهد داشت.
بیان اشتیاق برای سرنگونی نظام جمهوری اسلامی، مانند لزوم آمادگی برای حملات نظامی سخت به تهران در صورت به خطر افتادن منافع و امنیت اسرائیل، مهمترین نقطهٔ مشترک میان تمامی سیاستمداران این کشور بوده است.
آویگدور لیبرمن، از رهبران اپوزیسیون، بلافاصله بعد از هشدار دونالد ترامپ به تهران در خصوص عواقب سرکوب خشونتبار معترضان، گفت اسرائیل نیز در کنار آمریکا باید آمادهٔ اقدام علیه جمهوری اسلامی باشد. نفتالی بنت نیز که در سودای بازگشت به پست نخستوزیری است، از اعتراضهای مردم ایران حمایت کرده است.
بنی گانتس، از دیگر رهبران اپوزیسیون و وزیر دفاع پیشین، روز ۱۵ دی به صراحت از اسرائیل و آمریکا خواست برای حمایت از معترضین ایران دست به اقدام عملی بزنند که یا نظام جمهوری اسلامی را «وادار به تسلیم کرده» یا آن را «سرنگون کنند».
گیلا گاملیئل، وزیر علوم و فناوری که بیشترین ارتباطات را با شاهزاده رضا پهلوی در سه سال اخیر داشته است، با اشاره به پیوندهای مردم ایران و اسرائیل، در روزنامه جروزالم پست نوشت: «جهان باید مردم ایران را به عنوان شاهکلید ثبات منطقهای بشناسد و از آرمان ایرانیان برای حقوق بشر و آزادی حمایت کند، نه تنها با گفتار، بلکه با اقدامات ملموس، در هر زمان و هر کجا که ممکن باشد».
مایک اوانس، از رهبران برجستهٔ مسیحیان انجیلی جهان که در اسرائیل به عنوان «دوست نزدیک و حامی مهم» دونالد ترامپ معرفی میشود، روز ۱۶ دی به ایتامار آیخنر، گزارشگر ارشد سایت «وای.نت» گفت: مردم ایران بیشترین حامیان اسرائیل در مقایسه با مردمان سایر نقاط خاورمیانه هستند و این «یک وضعیت منحصر به فرد» است.
«جمهوری اسلامی جان بدر خواهد برد»؟
تا روز نهم اعتراضات در ایران و در حالی که تظاهرات نسبتاً گسترده روز دهم در بازار تهران و برخی شهرهای دیگر رخ نداده بود، روزنامهٔ «اسرائیل هیوم» به نقل از منابع اسرائیلی نوشت که این کشور شرایط جاری ایران را «تحولاتی قابل توجه» میداند که «نیازمند رصد دقیق است»، اما سیر فعلی این تظاهرات نشانی از فروپاشی جمهوری اسلامی ندارد و نظام حاکم از آن «جان بدر خواهد برد».
این روزنامه روز ۱۶ دی به نقل از «منابع اسرائیلی» نوشت که آنها با تأکید بر لزوم «دوراندیشی»، معتقدند وقوع تغییر اساسی در ایران قریبالوقوع نیست اما اسرائیل بیوقفه تحولات دشمن خود را رصد میکند.
اسرائیل هیوم همچنین نوشت: «اجماعی فزاینده» در میان کارشناسان اسرائیلی وجود دارد که جمهوری اسلامی در حمله پیشدستانه به اسرائیل، برای منحرف کردن فشار داخلی، احتیاط کرده و از دادن بهانه و کشاندن آتش به اسرائیل خودداری خواهد کرد.
این روزنامه با استناد به مذاکرات هفتهٔ گذشته میان دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو در فلوریدا نوشت آگاهی یافته که رئیسجمهور آمریکا بهتازگی پیشنهاد استیو ویتکاف، نمایندهٔ ویژهٔ دونالد ترامپ در امور ایران برای ازسرگیری مسیر مذاکرات با ایران را در حالی «رد کرده» است که جرد کوشنر، داماد آقای ترامپ و همکار آقای ویتکاف در مذاکرات، با این پیشنهاد موافق بوده است.
«بازداشت مادورو فکر مداخله برای سرنگونی نظام ایران را تقویت کرده»
در پی بازگشت نتانیاهو از سفر آمریکا، جروزالم پست روز ۱۵ دی نوشت این روزنامه «نشانههای متعددی دریافت کرده» که حاکی است ایالات متحده در حال بررسی احتمال نوعی مداخله در اعتراضات جاری ایران است و اسرائیل نیز دقیق شده است که آیا با دستگیری رئیسجمهور ونزوئلا، امکان مداخلهٔ آمریکا در بحبوحهٔ اعتراضات جاری ایران امکانپذیر است یا نه.
به نوشتهٔ جروزالم پست، اسرائیل از عملیات آمریکا در ونزوئلا «غافلگیر» شد و محاسبات این کشور را در ارتباط با ایران به هم ریخت؛ تا پیش از آن مقامهای اسرائیلی اعتراضات اخیر در ایران را در سطحی که به سرنگونی حکومت علی خامنهای منجر شود، ارزیابی نمیکردند.
این روزنامه نوشت اسرائیل و آمریکا هنوز اعتراضات ایران را برای سرنگونی خامنهای کافی نمیدانند اما پس از بازداشت رئیسجمهور ونزوئلا، این امر ممکن است تغییر کرده باشد.
این گزارش حاکی است که اسرائیل مترصد است ببیند آمریکا چگونه عواقب بازداشت و محاکمهٔ مادورو را مدیریت میکند.
مسئلهٔ فلسطین در نگاه حاکمیت تهران «به حاشیه رفته است»
راز زیمت، کارشناس ایران در اندیشکدهٔ مطالعات امنیت ملی اسرائیل، روز ۱۶ دی در سایت «زمان اسرائیل» یادآوری کرده که رهبری جمهوری اسلامی پس از حملهٔ حماس به اسرائیل در ۱۵ مهر ۱۴۰۲، به این گروه افراطی شادباش گفت و آن را «سرآغاز پیروزی امت اسلامی و مقاومت» بر اسرائیل نامید و بر ادامه حمایت تهران از این گروه تأکید کرد.
زیمت افزود اما اکنون در آغاز سال ۲۰۲۶ و با موج تازهٔ اعتراضات مردمی در ایران و تهدید دونالد ترامپ به اقدام نظامی در صورت سرکوب مرگبار معترضین، «بهنظر میرسد که قضیهٔ فلسطین از دستور کار جمهوری اسلامی به حاشیه رانده شده»، هرچند که اهمیت آن برای تهران کم نشده است.
او معتقد است که رهبران تهران در حال حاضر دلمشغول مسائل دیگری هستند، مانند وخامت بحران اقتصادی، فروپاشی زیرساختهای آبی، احیای توانمندیهای راهبردی نظامی مانند موشکهای بالستیک و زنده کردن دوبارهٔ «جبهه مقاومت» به رهبری حزبالله؛ و از این رو، تمرکز سران تهران بر قضیهٔ فلسطین، حتی پیش از آغاز اعتراضات جاری ایران، تا حدود زیادی کاسته شده بود.
الیاور لوی، کارشناس ارشد امور فلسطین در شبکهٔ کان اسرائیل، روز ۱۷ دی در گزارشی در این شبکه با استناد به منابع فلسطینی گفت: سازمان تروریستی حماس «با نگرانی» اعتراضات جاری ایران را دنبال میکند زیرا بیم آن دارد که با از دست دادن حمایت تهران، یک ضربه مهلک دیگر بر این گروه وارد شود.
به گفتهٔ لوی، جمهوری اسلامی «آخرین دژ» و تکیهگاه حماس است و سقوط تهران یا حتی ادامهٔ اعتراضات در ایران، که ممکن است جمهوری اسلامی را به گرفتن تصمیماتی برای حمایت مالی بیشتر از مردم خود وادار کند، «از نظر اقتصادی و نظامی» بر توان حماس تأثیر منفی خواهد گذاشت.
«یک منبع ارشد فلسطینی» به شبکهٔ کان گفت بهدنبال ضرباتی که حزبالله در جنگ علیه اسرائیل متحمل شد و با توجه به سقوط حکومت بشار اسد در سوریه، که هر دو رویداد عملاً تکانههای سهمگینی برای حماس هم بود، جمهوری اسلامی برای سران این گروه «آخرین سنگر محور مقاومت» به شمار میرود.
شبکهٔ کان یادآوری کرده که ایران «حامی اصلی شاخهٔ نظامی حماس بوده و سالانه یکصد میلیون دلار» در اختیار این گروه میگذاشت.
