اسماعیل کوثری: پلیس، بسیج و سپاه در جریان اعتراضات بهصورت مسلحانه وارد عمل شدند
اسماعیل کوثری، نماینده مجلس شورای اسلامی و از فرماندهان سابق سپاه پاسداران تأیید کرد که نیروهای نظامی و امنیتی ایران برای سرکوب اعتراضات دیماه از سلاح استفاده کردهاند.
او مدعی شد در اعتراضها عدهای تلاش کردند به «مراکز انتظامی، پایگاههای بسیج و دیگر مراکز حساس» دسترسی پیدا کنند و نیروهای امنیتی تا شامگاه پنجشنبه ۱۸ دی و صبح جمعه ۱۹ دی سلاح نداشتند اما پس از آن «شورای عالی امنیت ملی تصمیم گرفت که نیروهای فراجا، بسیج و سپاه بهصورت مسلحانه وارد عمل شوند تا موضوع را خنثی کنند.»
این در حالی است که تصاویر متعددی از شلیک نیروهای امنیتی به تجمعهای اعتراضی در شامگاه پنجشنبه ۱۸ دی منتشر شده است.
مقامهای جمهوری اسلامی مسئولبت نیروهای امنیتی و نظامی در کشتار معترضان را انکار کردهاند و معترضان را «تروریست» خواندهاند. از سوی دیگر، بر اساس گزارش نهادهای حقوق بشری و برخی رسانهها، هزاران نفر از مردم معترض طی روزهای ۱۸ و ۱۹ دی توسط نیروهای حکومتی کشته شدهاند.
دولت جمهوری اسلامی به شکل رسمی کشته شدن سههزار و ۱۱۷ نفر در اعتراضات را تأیید کرده است.
گفتوگوی روسای جمهور چین و روسیه در مورد «وضعیت پرتنش» ایران
دستیار رئیسجمهور روسیه روز چهارشنبه ۱۵ بهمن اعلام کرد ولادیمیر پوتین و همتای چینی او درباره «وضعیت پرتنش پیرامون ایران» گفتوگو کردهاند.
یوری اوشاکوف گفت که در جریان یک گفتوگوی ویدئویی میان ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، این موضوع مورد بحث قرار گرفته است.
او اضافه کرد که پوتین دربارهٔ دیدار خود با علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، توضیحاتی به رئیسجمهور چین ارائه داد.
از سوی دیگر وزارت امور خارجه روسیه روز چهارشنبه اعلام کرد که پیشنهاد خارج کردن اورانیوم از ایران بهعنوان بخشی از یک توافق برای کاهش نگرانیهای آمریکا همچنان روی میز است.
ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، به خبرنگاران گفت: «روسیه پیشتر پیشنهاد داده بود ذخایر اورانیوم غنیشده ایران به خاک این کشور منتقل شود. این ابتکار همچنان روی میز است.»
او افزود: «تنها ایرانیها حق تصمیمگیری دربارهٔ این ذخایر را دارند؛ از جمله اینکه آیا آنها را به خارج از قلمرو ایران منتقل کنند یا نه و در صورت اتخاذ تصمیم مثبت، به کجا صادر شوند یا نشوند.»
چرا ایالات متحده در پی دیپلماسی با ایران است؟ گفتوگو با دامون گلریز
هنوز مشخص نیست کدام شهر در منطقه میزبان مقامهای ایرانی و آمریکایی خواهد بود تا شاید یک روند دیپلماتیک را برای کاهش تنش آغاز کنند.
نگاهی به گزارشهای منتشر شده در این زمینه هم نشان میدهد که حتی ساختار دیدار، مستقیم یا غیرمستقیم، با حضور یا بدون حضور کشورهای منطقه و همچنین موضوع مورد مذاکره هم مشخص نیست. اما این تلاش دیپلماتیک چه جایگاهی در موازنه با تهدید نظامی ایالات متحده دارد؟ چرا دیپلماسی ممکن است گزینهٔ مطلوب واشینگتن باشد و حکومت ایران چه استفادهای از این روند خواهد کرد؟
در همین زمینه با دامون گلریز، پژوهشگر گروه تحقیقاتی صلح، عدالت و امنیت در لاهه هلند گفتوگو کردهایم.
گزارشی از تهدیدها علیه کادر درمان؛ شورای عالی نظام پزشکی خواستار تأمین امنیت کادر سلامت شد
شورای عالی نظام پزشکی ایران، با انتشار بیانیهای، با ابراز «نگرانی جدی نسبت به امنیت جانی، روانی و شغلی کادر درمان» در روند سرکوب اعتراضات دیماه، از مسئولان و نهادهای ذیربط خواست مانع برخوردهای «تهدیدآمیز یا مداخلهگرانه» شوند.
همزمان، سازمان حقوق بشر ایران اعلام کرد مجموعهای از شهادتهای مستقیم پزشکان و کادر درمان از شهرهای مختلف ایران را دریافت کرده که نشان میدهد جمهوری اسلامی در جریان سرکوب اعتراضات دیماه، بیمارستانها و مراکز درمانی را «به بخشی از ماشین کشتار و سرکوب» تبدیل کرده است.
گزارش کامل را در لینک زیر بخوانید.
گزارش یک وکیل دادگستری از شرایط دشوار خانوادههای بازداشتشدگان
با گذشت چند هفته از سرکوب اعتراضات دیماه و بازداشت دهها هزار نفر از معترضان، گزارشها از افزایش فشار روحی و مالی و حقوقی بر خانوادههای بازداشتشدگان حکایت دارد.
بر اساس گزارشی که خبرگزاری ایلنا روز چهارشنبه ۱۵ بهمن منتشر کرده، هادی شریفزاده، وکیل دادگستری در استان فارس، از «فضای بسیار سنگین» حاکم بر خانوادهها سخن گفته و تأکید کرده است که بسیاری از آنها با نگرانی و سردرگمی در پی اطلاع از وضعیت حقوقی فرزندان نوجوان یا جوان خود هستند.
بهگفتهٔ این وکیل دادگستری، مراجعات حضوری و پیامهای متعدد به وکلا افزایش یافته، اما وکلای مستقل امکان ورود به این پروندهها را ندارند و این موضوع بر اضطراب خانوادهها افزوده است.
مطابق تبصره ماده ۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری جمهوری اسلامی، دستگاه قضایی در پروندههای امنیتی تنها به وکلای مورد تأیید قوه قضاییه اجازه ورود به این پرونده را میدهد. شریفزاده میگوید تعداد این وکلا محدود است و اساساً این موضوع با اصول حقوقی در تعارض است.
این وکیل دادگستری همچنین به دشواری اعتراض به قرارهای بازداشت موقت یا مبالغ وثیقه اشاره کرده و گفته است که در عمل اعتراضها کمتر پذیرفته میشود. او همچنین از مواردی خبر داده که در آنها از خانوادهها خواسته شده مبالغی به حسابی بانکی واریز کنند تا پذیرش وثیقه یا کفالت انجام شود؛ اقدامی که بهگفتهٔ او «فاقد مبنای قانونی» است و میتواند نوعی سوءاستفاده از وضعیت اضطراری خانوادهها تلقی شود.
«خبرگزاری فعالان حقوق بشر در ایران» (هرانا) ۱۴ بهمن اعلام کرد که دستکم ۵۰ هزار و ۲۳۵ نفر در ارتباط با اعتراضات اخیر بازداشت شدهاند.
پروندهٔ «تایم» دربارهٔ سرکوب اعتراضات ایران؛ «یکی از شدیدترین کشتارها با سلاح گرم از زمان جنگ جهانی دوم»
نشریهٔ آمریکایی «تایم» در شماره جدید خود با اختصاص جلد و یک پرونده ویژه به تحولات ایران، از سرکوب گستردهٔ اعتراضات اخیر بهعنوان یکی از شدیدترین کشتارها با سلاح گرم از زمان جنگ جهانی دوم یاد کرده و حکومت ایران را «بر لبه پرتگاه» توصیف کرده است.
در مقدمه این پرونده آمده است که مقامهای جمهوری اسلامی که خود در پی انقلاب سال ۱۳۵۷ به قدرت رسیدند، در اعتراضات دیماه با مشاهده حضور گستردهٔ معترضان در خیابانها، «دقیقاً میدانستند چه میبینند» و همچنین «میدانستند چگونه خیابانها را خالی کنند».
بهنوشته تایم، در شامگاه ۱۸ دی مقامهای ایرانی اینترنت را قطع کردند و به نیروهای امنیتی دستور سرکوب دادند. این گزارش میگوید که در پی این اقدام، هزاران نفر در سراسر کشور کشته شدند و شمار قربانیان ممکن است طی ۴۸ ساعت به ۳۰ هزار نفر رسیده باشد.
در بخش دیگری از این مقدمه، به واکنش ایالات متحده اشاره شده و آمده است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، وعده داده بود «کمک در راه است»، اما چنین نشد. تایم مینویسد در حالی که مقامات جمهوری اسلامی اعلام پیروزی میکردند، ایرانیان در حال شمارش کشتههای خود بودند.
پروندهٔ ویژهٔ تایم شامل پنج مقاله از نویسندگان ایرانی است که هر یک از زاویهای متفاوت به وضعیت کنونی ایران، چشمانداز آینده و تجربهٔ زیستهٔ ایرانیان پرداختهاند. تایم حکومت جمهوری اسلامی را «تجربهای رادیکال و فاجعهبار در حکمرانی» توصیف کرده که «ساعات پایانیاش را مردمانی رقم خواهند زد که اکنون با رگبار مسلسلهای نصبشده بر خودروها به خانهها رانده شدهاند».
انتشار این پرونده در حالی صورت میگیرد که موضوع ایران بار دیگر به یکی از محورهای اصلی توجه رسانههای بینالمللی تبدیل شده و سرکوب خونبار اعتراضات، واکنشهای گستردهای را در سطح جهانی برانگیخته است.
اکسیوس میگوید دولت ترامپ با برگزاری مذاکرات ایران و آمریکا در عمان موافقت کرده است
باراک راوید، خبرنگار سایت اکسیوس، بامداد چهارشنبه خبر داد که دولت دونالد ترامپ با تغییر محل «مذاکرات هستهای» ایران و آمریکا موافقت کرده است.
او در شبکهٔ ایکس به نقل از یک منبع عربی نوشت که این مذاکرات قرار است روز جمعه ۱۷ بهمن در عمان برگزار شود. پیشتر محل مذاکرات، استانبول ترکیه اعلام شده بود.
به گفتهٔ راوید، بحث درباره حضور کشورهای عربی و مسلمان منطقه در مذاکرات عمان همچنان ادامه دارد.
پیشتر گزارش شده بود که قرار است وزیران خارجه شماری از کشورهای منطقه در مذاکرات بین ایران و آمریکا حضور داشته باشند. بعداً اعلام شد که ایران با پیشنهاد مخالفت کرده است.
خانوادههای کشتهشدگان ملکشاهی ایلام بیانیه دادخواهی منتشر کردند
خانوادههای کشتهشدگان اعتراضات ۱۳ دیماه ۱۴۰۴ در ملکشاهی در استان ایلام، با انتشار بیانیهای، خواستار روشن شدن حقیقت و پاسخگویی آمران و عاملان تیراندازی شدند.
در این بیانیه که به امضای جمعی از خانوادههای کشتهشدگان رسیده، آمده است تیراندازی به شهروندان معترض و کشتهشدن لطیف کریمی، محمدرضا کرمی، مهدی امامیپور، رضا عظیمزاده و محسن (فارص) محمدی از داخل ساختمان سپاه ملکشاهی صورت گرفته و این موضوع با اسناد، تصاویر و شواهد موجود «مسجل و غیرقابل انکار» است.
خانوادهها در این بیانیه نوشتهاند: «خونخواه هستیم و تمام فرماندهان سپاه در لحظهٔ تیراندازی در داخل ساختمان حضور و مسئولیت داشتهاند.» آنان بهطور مشخص، فرمانده سپاه ملکشاهی، رسول مرادیان، را مسئول دانستهاند.
در روز ۱۳ دی ۱۴۰۴ در جریان اعتراضات مردمی که از هفتم دی در ایران آغاز شده و به شهرهای مختلف از جمله شهرستان ملکشاهی استان ایلام گسترش یافته بود، معترضان با شعارهایی علیه وضعیت سیاسی و اقتصادی کشور تجمع کردند اما نیروهای امنیتی با سلاحهای جنگی به سوی جمعیت معترضان شلیک کردند که بنا بر گزارشهای منابع حقوق بشری، منجر به کشته شدن چندین شهروند و زخمی شدن شمار زیادی شد.
خانوادههای کشتهشدگان تأکید کردهاند هدفشان دستیابی به حقیقت و اجرای عدالت از مسیرهای قانونی است و افزودهاند در صورت ایجاد مانع در روند رسیدگی داخلی، پیگیری پرونده را از مجاری حقوقی و بینالمللی ادامه خواهند داد.
مقامهای رسمی جمهوری اسلامی تاکنون در مورد این بیانیه واکنشی نشان ندادهاند.
کنترل روایت یا شفافیت؟ ارزیابی شیرین عبادی از آمار حکومتی قربانیان
شیرین عبادی، برندهٔ جایزه صلح نوبل که مقیم بریتانیا است، با انتقاد از انتشار فهرست کشتهشدگان اعتراضات دیماه از سوی دولت ایران، آن را تلاشی برای کنترل روایت دانسته است.
او همچنین نسبت به وضعیت بازداشتشدگان هشدار داده و گفته که عدم پیگیری وضعیت آنان میتواند به قیمت جانشان تمام شود. ارزیابی شیرین عبادی در این زمینه را بشنوید.
گزارش دیدهبان حقوق بشر از بحرانیتر شدن وضعیت حقوق بشر در ایران
سازمان دیدهبان حقوق بشر در گزارش سالانه خود اعلام کرد که مقامهای جمهوری اسلامی در سال ۲۰۲۵ با اجرای شمار بیسابقه اعدام از اواخر دهه شصت و سرکوب خونین اعتراضات سراسری، وضعیت حقوق بشر در ایران را بیش از پیش بحرانی کرده است.
این سازمان روز چهارشنبه ۱۵ بهمن در «گزارش جهانی ۲۰۲۶» خود نوشت که شمار اعدامهای ثبتشده در سال گذشته به بالاترین سطح از اواخر دهه ۱۳۶۰ رسیده است.
در این گزارش همچنین آمده است که سرکوب اعتراضاتی که از هفتم دیماه ۱۴۰۴ آغاز شد، در روزهای بعد بهشدت تشدید شد و نیروهای امنیتی از ۱۸ دیماه با استفاده از «زور مرگبار و غیرقانونی» علیه معترضان و حتی رهگذران اقدام کردند و هزاران نفر را بهخصوص با شلیک به سر و سینه آنان کشتند.
گزارش میافزاید که همزمان با این سرکوبها، مقامهای ایرانی اینترنت را در سطح گسترده قطع و ارتباطات مخابراتی را محدود کردند تا از انتشار اطلاعات درباره ابعاد واقعی کشتارها جلوگیری شود.
به گفته بهار صبا، پژوهشگر ارشد ایران در دیدهبان حقوق بشر، «چرخه مصونیت و خونریزی» در سال ۲۰۲۵ به موجی از اعدامها انجامید که در دهههای اخیر بیسابقه بوده و در ادامه نیز به مرگبارترین سرکوب اعتراضات منجر شده است. او از جامعه جهانی خواست از همه سازوکارهای موجود، از جمله اصل صلاحیت قضایی جهانی، برای پاسخگو کردن مسئولان استفاده کند.
این گزارش همچنین به ادامه بازداشتهای گسترده و خودسرانه فعالان مدنی، روزنامهنگاران، وکلا، مدافعان حقوق بشر، اعضای اقلیتهای قومی و مذهبی و شهروندان دوتابعیتی اشاره میکند و میگوید شکنجه، بدرفتاری و محرومسازی عمدی زندانیان از خدمات درمانی همچنان «گسترده و نظاممند» است.
گزارش جهانی ۲۰۲۶ دیدهبان حقوق بشر در ۵۲۹ صفحه منتشر شده و وضعیت حقوق بشر در بیش از ۱۰۰ کشور را بررسی کرده است. گزارش آن را میتوانید لینک زیر بخوانید.
