رئیسجمهور آمریکا میگوید برنامهای برای تمدید آتشبس با ایران ندارد و از نظر او دستیابی به توافق میان دو کشور «ارجحیت دارد».
دونالد ترامپ روز سهشنبه ۲۵ فروردین در گفتوگو با شبکه تلویزیونی اِیبیسی نیوز گفت: «ممکن است هر اتفاقی بیفتد، ولی من معتقدم که دستیابی به یک توافق ارجحیت دارد، چون در اینصورت آنها هم میتوانند کشورشان را بازسازی کنند».
هفتۀ نخست آتشبس دوهفتهای ایران با آمریکا و اسرائیل که از ۱۸ فروردین آغاز شد، به پایان رسیده و از روز چهارشنبه ۲۶ فروردین هفتۀ دوم این آتشبس آغاز شده است.
رئیسجمهور آمریکا روز سهشنبه همچنین به روزنامهٔ نیویورک پست گفت که مذاکرهکنندگان ممکن است طی چند روز آینده دوباره با هم دیدار کنند.
ترامپ گفت: «بهتر است آنجا بمانید، چون ممکن است طی دو روز آینده اتفاقی بیفتد و ما بیشتر تمایل داریم آنجا برویم (تا مکان دیگری)».
او در گفتوگو با شبکۀ خبری فاکسنیوز هم گفت که جنگ با ایران «نزدیک به پایان» است.
ماریا بارتیرومو، خبرنگار شبکۀ فاکس که با رئیسجمهور آمریکا مصاحبه میکرد، با اشاره به استفادۀ دونالد ترامپ از «افعال ماضی» دربارهٔ جنگ با ایران، پرسید که آیا این جنگ تمام شده است؟
رئیسجمهور آمریکا با تأملی کوتاه جواب داد که معتقد است جنگ «نزدیک به پایان» است.
این اظهارات در حالی مطرح شده که ترامپ، پس از آنکه مذاکرات صلح میان آمریکا و ایران در اسلامآباد در ۲۲ و ۲۳ فروردین به توافقی برای پایان دادن به جنگ منجر نشد، دستور اعمال محاصرهٔ بنادر ایران را صادر کرد. این محاصره از عصر دوشنبه ۲۴ فروردین، به وقت ایران، آغاز شد.
ترغیب ایران و آمریکا به ادامهٔ مذاکره
گزارشهای رسانهای در روزهای اخیر حاکی از این بود که پاکستان در تلاش است دور جدیدی از مذاکرات را اواخر این هفته میان ایران و آمریکا میزبانی کند.
این گزارشها پس از مصاحبهای منتشر شد که در آن جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، با اشاره به «پیشرفت قابل توجه» در دور نخست مذاکرات در اسلامآباد، احتمال برگزاری نشستهای بیشتر را مطرح کرد.
ونس که ریاست هیئت آمریکایی در مذاکرات اسلامآباد را بر عهده داشت، گفته بود که بعد از آن دیدار و مذاکره، اکنون «توپ در زمین ایران است». او افزود این مذاکرات که تا دیروقت ادامه داشت، در نهایت بهدلیل اختلافنظر دربارهٔ برنامهٔ هستهای ایران به بنبست رسید.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، هم روز ۲۵ فروردین گفت: «نشانههایی داریم که نشان میدهد احتمال ازسرگیری این مذاکرات بسیار زیاد است».
او به خبرنگاران گفت: «واقعبینانه نیست که انتظار داشته باشیم چنین مسئلهٔ پیچیده و دیرپایی در اولین دور مذاکرات حل شود. بنابراین باید مذاکرات ادامه پیدا کند و آتشبس نیز همزمان با آن حفظ شود».
خبرگزاری جمهوری اسلامی، ایرنا، هم به نقل از مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، گزارش داد که او در گفتوگو با امانوئل مکرون، همتای فرانسویاش، بار دیگر واشینگتن را «مسئول شکست مذاکرات» دانست. با این حال، او تأکید کرد که «دیپلماسی مسیر ترجیحی برای حل اختلافات است».
مکرون نیز اعلام کرد که در تماسهای جداگانه با پزشکیان و ترامپ، آنها را به ازسرگیری مذاکرات تشویق کرده است.
موضوعات مورد اختلاف طرفین
یکی از موضوعات اصلی اختلاف میان هیئتهای ایران و آمریکا بسته شدن تنگهٔ هرمز توسط ایران بوده است؛ گذرگاهی که پیش از جنگ، حدود یکپنجم نفت و گاز جهان از آن عبور میکرد.
آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرد که بهدلیل جنگ ایران، تقاضای جهانی نفت با بیشترین کاهش از زمان همهگیری کووید-۱۹ مواجه خواهد شد و قیمتها در پی «شدیدترین شوک عرضه در تاریخ» افزایش یافتهاند.
این نهاد افزود در شرایطی که کشورها برای تأمین منابع جایگزین نفت تلاش میکنند، قیمت نفت خام به سطوح بیسابقهای رسیده است.
در همین راستا، آمریکا بهطور موقت برخی تحریمها علیه نفت روسیه را کاهش داده، اما هنوز مشخص نیست که این معافیت تمدید میشود یا نه.
تأثیر بستن تنگهٔ هرمز بر اقتصاد جهان به اندازهای بود که پس از شکست مذاکرات اسلامآباد، ترامپ از اعمال محاصرهٔ دریایی علیه کشتیهای مرتبط با ایران خبر داد.
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، دربارهٔ میزان جدی بودن این محاصره اعلام کرد: «در ۲۴ ساعت نخست، هیچ کشتیای از محاصره عبور نکرد و شش کشتی تجاری، طبق دستور نیروهای آمریکایی، مسیر خود را تغییر داده و به بنادر ایران در خلیج عمان بازگشتند».
سنتکام افزود: «این محاصره بهصورت بیطرفانه علیه کشتیهای تمامی کشورها که به بنادر و مناطق ساحلی ایران وارد یا از آن خارج میشوند، اجرا میشود».
در عین حال، دادههای سامانههای ردیابی نشان داد که دستکم چهار کشتی در ساعات اولیه پس از اجرای محاصره از تنگهٔ هرمز عبور کردهاند. گزارشها همچنین حاکی از آن بود که برخی از این کشتیها به بنادر ایران مرتبط نبوده و تحت تأثیر محاصره قرار نگرفتهاند.
از دیگر موارد اختلاف در این بحران، وضعیت لبنان و بهویژه حملات اسرائیل علیه حزبالله است. ایران خواستار گنجاندن این موضوع در آتشبس گستردهتر است، اما آمریکا آن را موضوعی جداگانه میداند.
مارکو روبیو، وزیر خارجهٔ آمریکا، روز سهشنبه میزبان سفیران اسرائیل و لبنان در واشینگتن بود؛ نشستی که نخستین گفتوگوی مستقیم میان دو کشور در دهههای اخیر به شمار میرود.
وزارت خارجهٔ آمریکا اعلام کرد که طرفها دربارهٔ آغاز مذاکرات مستقیم در آینده به توافق رسیدهاند، هرچند تاریخ مشخصی برای آن تعیین نشده است.