ایران همچنان اصلیترین حامی خارجی حوثیها به شمار میرود، اما روسیه و چین نیز به دلیل روابطشان با این گروه شبهنظامی یمنی بهطور فزایندهای در واشینگتن زیر ذرهبین قرار گرفتهاند.
در جلسه استماع ۱۰ شهریور کمیتهٔ فرعی امور خاورمیانه و شمال آفریقا در مجلس نمایندگان آمریکا، قانونگذاران و کارشناسان بر گسترش روابط عملیاتی، اطلاعاتی و تدارکاتی حوثیها با مسکو و پکن تمرکز کردند.
این جلسه که همزمان با بازگشت نمایندگان کنگره از تعطیلات تابستانی برگزار شد، بار دیگر توجهات را به شبکه منطقهای تهران و نقش رو به افزایش دیگر قدرتها در حمایت از گروه شورشی یمن جلب کرد.
حوثیها پس از بیش از یک دهه جنگ داخلی با نیروهای همسو با دولت به رسمیت شناختهشده بینالمللی، کنترل بخش بزرگی از شمال یمن از جمله پایتخت، صنعا، را در اختیار دارند. عربستان سعودی در سال ۲۰۱۵ علیه این گروه مداخله نظامی کرد، اما پس از آتشبس مورد حمایت سازمان ملل در سال ۲۰۲۲، درگیریهای گسترده کاهش یافت؛ هرچند هنوز هیچ راهحل سیاسی پایداری حاصل نشده است.
این آرامش شکننده در سال ۲۰۲۶ بار دیگر تحت فشار قرار گرفته است؛ به طوری که حوثیها و عربستان سعودی درگیریها را از سرگرفتهاند و تنشهای گستردهتر میان آمریکا و ایران به یمن و دریای سرخ نیز سرایت کرده است.
«اهداف توسعهطلبانه»
نمایندگان کنگره از حاضران در جلسه درباره این موضوع پرسیدند که چگونه دخالت روسیه و چین در خاورمیانه با تلاش گستردهتر آنها برای مقابله با منافع غرب همسو است.
جو ویلسون، نماینده جمهوریخواه ایالت کارولینای جنوبی، تهدید حوثیها را بخشی از چالش گستردهتر از سوی دولتهای اقتدارگرا توصیف کرد.
ویلسون گفت: «حوثیها اهداف توسعهطلبانهای دارند که فراتر از یمن میرود».
او افزود این گروه در حال ایجاد شبکههایی با «گروههای تروریستی و دشمنان ایالات متحده، از جمله ولادیمیر پوتین، جنایتکار جنگی، و حزب کمونیست چین» است.
نماینده کارولینای جنوبی، این روابط را با تهاجم روسیه به اوکراین و حملات مورد حمایت ایران در خاورمیانه مرتبط دانست.
ویلسون گفت: «به باور من ما در جنگی قرار داریم که خودمان آن را انتخاب نکردهایم؛ جنگی میان دیکتاتورهایی که با زور اسلحه حکومت میکنند و دموکراسیهایی که بر حاکمیت قانون استوار هستند».
وی همچنین استقرار «پهپادهای دریایی زیرسطحی بسیار پیشرفته» توسط حوثیها را نشانهای از حمایت مستقیم دشمنان خارجی دانست و گفت این فناوریها چیزی نیست که حوثیها خودشان توسعه داده باشند.
«رابطهای وجود دارد و در حال گسترش است»
نادوا الدوسری، کارشناس یمن و پژوهشگر وابسته به مؤسسه خاورمیانه، به قانونگذاران گفت: «شواهدی وجود دارد که نشان میدهد حوثیها در حال گسترش روابط خود با روسیه و چین هستند».
طی هفتههای اخیر حملات حوثیها به کشتیرانی در دریای سرخ و مناطق اطراف آن افزایش یافته است؛ از جمله حمله به کشتیهایی که از تنگه بابالمندب عبور میکنند. این آبراه یکی از گلوگاههای حیاتی اتصال دریای سرخ به خلیج عدن است.
این تشدید تنش همزمان با آن رخ داده که درگیری میان آمریکا و ایران نیز عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز، یکی دیگر از مسیرهای مهم تجارت جهانی، را مختل کرده است.
الدوسری به گزارشهایی اشاره کرد که بر اساس آنها مأموران روس در صنعا حضور داشته و با ارائه دادهها و پشتیبانی فنی، به حوثیها در هدف قرار دادن کشتیها در دریای سرخ کمک کردهاند.
او همچنین به ارزیابی مقامهای آمریکایی اشاره کرد که بر مبنای آن، یک شرکت ماهوارهای مرتبط با ارتش چین اطلاعاتی در اختیار حوثیها قرار داده که در حملات این گروه علیه ناوهای جنگی آمریکا و کشتیهای تجاری مورد استفاده قرار گرفته است.
الدوسری گفت: اسناد وزارت خزانهداری آمریکا نشان میدهد سلاحها، قطعات دومنظوره و اجزای مورد استفاده در ساخت پهپادها و موشکها برای حوثیها از چین و روسیه تأمین شدهاند.
او افزود که چین و روسیه در شورای امنیت سازمان ملل نیز با خودداری از رأی دادن به قطعنامههای محکومکننده حملات دریایی حوثیها، نوعی سپر دیپلماتیک برای این گروه فراهم کردهاند.
الدوسری گفت: «بنابراین رابطهای وجود دارد و این رابطه در حال گسترش است». به گفته او، هدف این همکاری افزایش نفوذ روسیه و چین در منطقه «به بهای کاهش نفوذ ایالات متحده» است.
چین به عنوان مرکز تأمین تجهیزات
مایک لاولر، رئیس کمیته فرعی و نماینده جمهوریخواه نیویورک، از الدوسری درباره شبکههای بینالمللی تأمین مالی و تسلیحاتی حوثیها پرسش کرد.
الدوسری با تأکید بر اینکه متخصص تأمین مالی تروریسم نیست، ارزیابی صریحی از مسیر انتقال تسلیحات ارائه داد و گفت: «بخش عمده قاچاق تسلیحات به حوثیها از طریق شرکتهای چینی انجام میشود».
او از واشینگتن خواست پکن را تحت فشار قرار دهد تا با شرکتهای خصوصی چینی که انتقال سلاح را تسهیل میکنند برخورد کند.
الدوسری تأکید کرد که اگرچه تحریمهای آمریکا منابع مالی رسمی حوثیها را محدود کرده، این گروه همچنان سالانه حدود دو میلیارد دلار از تجارت غیرقانونی نفت درآمد دارد و برای بازسازی تواناییهای نظامی خود به یک «شبکه گسترده قاچاق» متکی است.
روابط با روسیه و استقلال عمل حوثیها
آلیسون ماینور، مدیر پروژه ادغام خاورمیانه در اندیشکده شورای آتلانتیک، در شهادت خود گفت حملات نظامی آمریکا و اسرائیل «به شکلگیری همکاریهای جدید میان حوثیها و روسیه کمک کرده است».
با این حال، او هشدار داد که صرفاً اتکا به اقدامات نظامی نمیتواند این تهدید را از میان ببرد.
ماینور به نمایندگان گفت: «واقعیت این است که حوثیها در شرایط جنگی، بهویژه زمانی که پای مداخله خارجی در میان باشد، رشد و تقویت میشوند».
مدیر پروژه ادغام خاورمیانه در پاسخ به پرسش راب زینک، نماینده جمهوریخواه مونتانا، درباره ساختار فرماندهی حوثیها تأکید کرد که اگرچه تهران «نفوذ قابل توجهی» بر این گروه دارد، اما تصمیمگیرنده نهایی عبدالمالک الحوثی، رهبر این جنبش، است.
او گفت: «من معتقدم حوثیها حتی از یک نیروی صرفاً نیابتی ایران نیز خطرناکتر هستند. آنها جاهطلبیهای بزرگ خود را دارند و گاهی در پیگیری این اهداف، از آنچه انتظار میرود نیز بیپرواتر عمل کردهاند».
ماینور افزود که ساختار نظامی و اطلاعاتی این گروه بسیار قدرتمندتر از شاخه سیاسی آن است.
اختلافنظر درباره راهبرد مقابله
این جلسه استماع نشاندهنده اختلافنظر جدی درباره چگونگی مقابله واشنگتن با تهدید حوثیها بود.
جرد موسکوویتز، نماینده دموکرات از ایالت فلوریدا، از کارشناسان پرسید اگر مداخله نظامی و تحریمهای اقتصادی نتیجهبخش نباشند، آمریکا چه گزینههای دیگری در اختیار دارد.
الدوسری از افزایش حمایت آمریکا و کشورهای منطقه از نیروهای دولتی یمن دفاع کرد.
او گفت: «آمریکا باید تجهیز و آموزش نیروهای یمنی را با همکاری عربستان سعودی مدنظر قرار دهد». به گفته او، کمک به نیروهای قانونی برای بازپسگیری مناطق تحت کنترل حوثیها، منابع درآمدی، پایگاههای عملیاتی و مسیرهای قاچاق دریایی این گروه را از بین خواهد برد.
برد اشنایدر، نماینده دموکرات ایالت ایلینوی، نیز نگرانی خود را درباره گرفتار شدن آمریکا در یک تعهد نظامی بلندمدت در یمن مطرح کرد و در عین حال بر ضرورت مهار مؤثر حوثیها تأکید داشت.
ماینور نسبت به گسترش نقش نظامی آمریکا هشدار داد.
او گفت: «جنگ یمن، جنگ ایالات متحده نیست و نباید آن را به جنگ خود تبدیل کنیم».
وی خواستار آن شد که فشار نظامی آمریکا با یک راهبرد سیاسی گستردهتر، تداوم تعاملات دیپلماتیک و انتصاب مجدد فرستاده ویژه آمریکا در امور یمن همراه باشد.
با وجود گسترش روابط حوثیها با روسیه و چین، نقش ایران همچنان محور اصلی این جلسه بود.
الدوسری گفت فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برای آمادهسازی حوثیها جهت انجام حملات به یمن سفر کردهاند.
او هشدار داد: «اگر جنگ با آمریکا ادامه یابد و استفاده ایران از فشار در تنگه هرمز کماثرتر شود، میتوان انتظار داشت که حوثیها حملات خود را در دریای سرخ تشدید کنند».