گزارشها از ایران حاکی است در بحبوحۀ جنگ و اجرای احکام اعدام شماری از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی همچنان به بازداشت شهروندان و برخی فعالان مدنی در مناطق مختلف ایران مشغولاند.
علاوه بر خبرگزاریهای حکومتی که تقریباً هر روزه از بازداشت شماری از شهروندان به اتهامات گوناگونی همچون «همکاری با دشمن» خبر میدهند، رسانههای حقوق بشری نیز گزارشهای متعددی در این زمینه منتشر کردهاند.
گزارشهای حقوق بشری در این زمینه در شرایطی منتشر میشود که قطع اینترنت در ایران وارد بیستمین روز شده و بهجز تعداد معدودی، عموم شهروندان از دسترسی به اینترنت محروماند و امکان اطلاعرسانی بسیار محدود شده است.
این شرایط روند انتشار اخبار در زمینه بازداشتشدگان و راستیآزمایی گزارشها در این زمینه را برای فعالان حقوق بشر بسیار دشوار کرده است.
بازداشتهای اخیر در حالی صورت میگیرد که جمهوری اسلامی پس از اعتراضات دیماه سال جاری نیز، علاوه بر کشتار هزاران معترض در سراسر کشور، هزاران نفر را بازداشت کرده که به دلیل قطع اینترنت و شرایط امنیتی حاکم بر کشور، اطلاع ات چندانی از پروندههای آنها در دست نیست.
بازداشت شهروندان در چهارگوشۀ ایران
برخی وبسایتهای حقوق بشری و فعالان رسانهای در شبکههای اجتماعی گزارشهایی حاوی اسامی برخی چهرههای شناختهشده و کمتر شناختهشده شامل فعالان سیاسیمدنی، اهالی رسانه، خانوادههای دادخواه، اقلیتهای قومی و مذهبی، دانشجویان و حتی کادر درمان منتشر کردهاند.
مژگان ایلانلو مستندساز که به همراه همسر و دخترش بازداشت شد و امیر شهیدی پدر مهرشاد شهیدی از کشتهشدگان اعتراضات «زن زندگی آزادی» از شناختهترین چهرههایی هستند که این روزها خبر بازداشت آنها منتشر میشود.
حسین رزاق، فعال سیاسی مقیم آلمان، هم از بازداشت برادر خود خبر داده و بهروز چمنآرا، پژوهشگر ایرانشناسی در فرانکفورت، نیز خبر بازداشت خواهر و برادر خود در ایران را تأیید کرده است.
با این حال گزارشها حاکی از بازداشت صدها نفر از شهروندان عادی و گمنام به اتهامات مختلف است.
وزارت اطلاعات روز پنجشنبه ۲۸ اسفند اعلام کرد ۹۷ نفر که آنها را «سربازان اسرائیل» نامیده، شناسایی و بازداشت کرده و مدعی کشف «انواع سلاح سرد» از محلهای اقامت آنها شده است.
این بیانیه بازداشتشدگان را «عناصر وطنفروش» نامیده که بهادعای وزارت اطلاعات، «با هدایت دشمن آمریکایی-صهیونی اقدام به شبکهسازی و ایجاد آمادگی برای آشوبهای خیابانی و اقدامات خشن و کشتهسازی به ویژه برای روزهای آخر سال نموده بودند.»
وزارت اطلاعات هیچ جزئیاتی از اسامی بازداشتشدگان و محل بازداشتها ارائه نداده است.
رسانههای حکومتی روز چهارشنبه ۲۷ اسفند نیز از بازداشت شمار زیادی از شهروندان در ۲۶ استان کشور خبر دادند. همان روز وبسایت حقوق بشری هرانا هم تعداد بازداشتشدگان در موج جدید بازداشتها را دستکم ۲۲۰ تن ذکر کرد.
براساس گزارش خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، حکومت ایران، «۱۱۱ هسته سطلنتطلب» را در ۲۶ استان، همزمان با چهارشنبه آخر سال بازداشت کرد.
این خبرگزاری در مورد «هسته» توضیح بیشتری نداد، اما برخی بازداشتشدگان در همدان و آذربایجان غربی را «جاسوس آمریکا و سرویسهای نیابتی» معرفی کرد و به نقل از وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی مدعی کشف تعدادی قبضه سلاح از آنها هم شد.
این بازداشتها بعد از آن صورت گرفت که شماری از مقامهای جمهوری اسلامی از جمله احمدرضا رادان، فرمانده کل نیروی انتظامی، در مورد حضور خیابانی معترضان در خیابانها با فراخوان تهدید کرده بودند که با آنها همچون «عوامل دشمن» برخورد میشود.
بازداشت به بهانۀ ارسال تصاویر به رسانهها
خبرگزاریهای نزدیک به سپاه چهارشنبه ۲۷ اسفند در خبرهای جداگانه از بازداشت ۲۱ شهروند به اتهام «ارسال اطلاعات و تصاویر» به شبکههای فارسی زبان و نیز به نقل از سپاه استان البرز، از بازداشت ۷۵ تن از شهروندان خبر دادند.
فارس و تسنیم مدعی شدند بازداشتشدگان «تصاویر لحظهٔ اصابت به اماکن حساس» را برای «شبکههای معاند و تروریستی» ارسال میکردند.
این در حالی است که خبرگزاری مهر بهنقل از یک وکیل دادگستری نوشته است اصل عکسبرداری در فضای عمومی لزوماً جرم محسوب نمیشود، اما «زمانی که عکس یا فیلم از محلهای حساس مانند ایست بازرسیها، مراکز نظامی یا محل استقرار نیروهای امنیتی تهیه و با هدف انتقال اطلاعات به رسانههای معاند یا ایجاد اخلال در امنیت کشور منتشر یا ارسال شود، موضوع میتواند عنوان مجرمانه پیدا کند».
مرکز «بررسی جرائم سازمانیافته» سپاه پاسداران در اطلاعیهای اعلام کرده که «هرگونه ارسال تصویر یا خبر برایرسانههای معاند و مرتبط» با اسرائیل، «جرم تلقی شده و با مجرمین برخورد قطعی خواهد شد».
قوه قضاییه نیز به ضابطان قضایی دستور داده برای افرادی که به نحوی از انحاء اقدام به تهیه تصاویر محل اصابت حملات آمریکا و اسرائیل یا ارسال آن به رسانههای «معاند و بیگانه یا انتشار آنها اقدام نمایند، شناسایی و برای آنها پرونده قضایی» تشکیل دهند.
پس از این هشدارها بود که احمدرضا رادان فرمانده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی روز ۲۴ اسفند ۱۴۰۴، اعلام کرد که نیروهای انتظامی ۵۰۰ نفر را به اتهام ارسال اطلاعات برای «دشمن» یا رسانههای خارج از کشور بازداشت کردهاند.
یک روز پیش از آن نیز رسانههای حکومتی به نقل از دادستان مرکز استان آذربایجان غربی از بازداشت دستکم ۲۰ نفر در ارتباط با آنچه «شبکههای مرتبط با اسرائیل» خوانده شد خبر دادند.
علاوه بر گزارشهای رسمی، پایگاه حقوق بشری هرانا مستقر در واشینگتن که از زمان آغاز جنگ بهطور روزانه گزارشهایی درباره شمار کشتهشدگان نظامی و غیرنظامی منتشر میکند، گزارشهای جداگانۀ بسیاری از بازداشتشدگان در شهرهای مختلف ایران منتشر کرده است.
گزارشهای متعددی نیز از ارسال پیامکهای تهدیدآمیز به شهروندان منتشر شده که بهدلیل فعالیت در فضای مجازی یا انتشار اطلاعات درباره وضعیت کشور در شرایط جنگی، به «همکاری با دشمن» متهم و تهدید به بازداشت شدهاند.
همزمان گزارشهای نگرانکنندهای نیز از وضعیت بحرانی زندانها در مناطق مختلف کشور منتشر میشود.
وبسایتهای حقوق بشری، فعالان حقوق بشر و حساب کاربری نرگس محمدی برنده جایزه نوبل صلح که زندانی است، بارها گزارشهایی از «اختلال» در تأمین برخی نیازهای اولیه زندانیان در زندانهای کشور خبر دادهاند.
بنیاد خانم محمدی چندینبار نسبت به وضعیت خطرناک زندانیان سیاسی و معترضان بازداشتشده که پس از حملات نظامی ایالات متحده و اسرائیل به ایران، پشت میلههای زندان گرفتار شدهاند، عمیقاً ابراز نگرانی کرده است.
بیشتر در این باره: ترامپ: نیروهای آمریکایی را به ایران اعزام نمیکنم؛ پالایشگاه حیفا هدف قرار گرفت