دیوان عالی ایالات متحده روز سهشنبه نهم تیر فرمان دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای محدود کردن حق شهروندی بر اساس محل تولد در آمریکا را رد کرد؛ حقی که از دیرباز بخشی جداییناپذیر از ساختار جامعه آمریکا بوده است.
این حکم با رأی شش قاضی در برابر سه قاضی صادر شد و دومین بار در چند ماه اخیر بود که دیوان دیوان عالی یکی از ابتکارهای مهم ترامپ را باطل میکرد. پیش از این نیز دادگاه در ماه فوریه، تعرفههای گسترده جهانی اعمالشده از سوی او را لغو کرده بود.
به گزارش خبرگزاری رویترز، قضات دیوان عالی، رأی دادگاه بدوی را که فرمان اجرایی ترامپ را متوقف کرده بود، تأیید کردند. این فرمان به نهادهای دولتی آمریکا دستور میداد اگر هیچیک از والدین کودکی که در آمریکا متولد میشود، شهروند آمریکا یا دارنده اقامت دائم قانونی (گرین کارت) نباشند، آن کودک به عنوان شهروند آمریکا شناخته نشود.
شاکیان این فرمان استدلال کرده بودند که این اقدام با متن متمم چهاردهم قانون اساسی آمریکا مغایرت دارد؛ متممی که به همه افرادی که در خاک آمریکا متولد شده و «تابع صلاحیت قضایی آن» هستند، حق شهروندی اعطا میکند.
جان رابرتز، رئیس محافظهکار دیوان عالی که نویسنده رأی اکثریت بود، اعلام کرد که دستور ترامپ با متن متمم چهاردهم قانون اساسی، که شهروندی را جز در چند استثنای محدود تقریباً برای همه کسانی که در خاک آمریکا متولد میشوند تضمین میکند، در تضاد است.
رابرتز نوشت: «شهروندی، در گذشته و امروز، به معنای برخورداری از حق داشتن حقوق است؛ یعنی حق مشارکت آزادانه در جامعه سیاسی ما.»
او افزود که نویسندگان متمم چهاردهم این وعده را به همه کسانی که آزادانه در این سرزمین متولد میشوند، تعمیم دادهاند.
رابرتز نوشت: «ما امروز به آن وعده وفادار میمانیم.»
واکنش دونالد ترامپ: تصمیم بدی است
دونالد ترامپ این فرمان را سال گذشته، در نخستین روز بازگشت خود به کاخ سفید، به عنوان بخشی از مجموعه سیاستهای خود برای مقابله با مهاجرت قانونی و غیرقانونی صادر کرده بود.
او پس از صدور این رأی، در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «این تصمیم برای کشور ما بسیار بد است، اما اکنون که در جریان این روند قضایی موضوع روشن شده، میتوانیم بهسادگی از طریق قانونگذاری در کنگره و با حمایت رئیسجمهور آن را جبران کنیم.»
او افزود: «هیچ نیازی به اصلاحیه طولانی و پیچیده قانون اساسی نیست! کنگره باید از همین امروز کار برای پایان دادن به شهروندی بر اساس محل تولد، که برای کشور ما پرهزینه و ناعادلانه است، آغاز کند. آنها از حمایت کامل و همهجانبه من برخوردار خواهند بود.»
بعد از صدور فرمان اجرایی ترامپ، ایالتهای تحت رهبری دموکراتها و گروههای مدافع حقوق مدنی علیه این تصمیم شکایتهای متعددی را در دادگاه ثبت کردند.
شاکیان این فرمان اجرایی استدلال کرده بودند که دیوان عالی آمریکا پیشتر در پرونده معروف «ایالات متحده علیه وونگ کیم آرک» در سال ۱۸۹۸، موضوع شهروندی بر اساس محل تولد را بهطور قطعی حلوفصل کرده و به رسمیت شناخته است. در آن پرونده، دادگاه اعلام کرده بود که متمم چهاردهم، به همه افرادی که در خاک آمریکا متولد میشوند، از جمله فرزندان اتباع خارجی، حق شهروندی اعطا میکند.
رابرتز نیز در رأی خود به همان حکم سال ۱۸۹۸ استناد کرد و نوشت: «جای تعجب نیست که در طول ۱۲۸ سال گذشته، بارها این رأی را به این معنا تفسیر کردهایم که همه کودکانی که در آمریکا متولد میشوند و تحت صلاحیت این کشور قرار دارند، شهروند آمریکا هستند.»
برت کاوانا، قاضی محافظهکار دیوان عالی، نیز با رد فرمان ترامپ موافقت کرد، اما با استدلال اکثریت همنظر نبود. او در نظر موافق جداگانهای نوشت که این فرمان با یک قانون فدرال مستقل که حق شهروندی بر اساس محل تولد را در قوانین عادی تثبیت کرده، مغایرت دارد، نه لزوماً با خود متمم چهاردهم قانون اساسی.
دیوان عالی در آستانه چهارم ژوئیه، روز استقلال آمریکا و همزمان با دویستوپنجاهمین سالگرد تأسیس این کشور، دربارهٔ معنای شهروند بودن در آمریکا اظهارنظر کرد.
پیش از صدور این رأی، برخی کارشناسان برآورد کرده بودند که فرمان ترامپ میتوانست هر سال بر وضعیت حقوقی حدود ۲۵۰ هزار نوزاد متولدشده در آمریکا تأثیر بگذارد و همچنین میلیونها خانواده را مجبور کند برای اثبات وضعیت شهروندی نوزادان خود مدارک ارائه دهند.