ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، اعلام کرده که این کشور آماده است برای مقابله با پهپادهای ایرانی در خاورمیانه، به آمریکا و کشورهای عربی کمک ارائه کند. این اعلام آمادگی، در شرایطی است که جنگ کنونی در خاورمیانه بر تلاشها برای دستیابی به صلح در اوکراین سایه انداخته است.
جمهوری اسلامی در روزهای اخیر صدها پهپاد «شاهد» خود را به سمت کشورهای منطقه به ویژه کشورهای حاشیه خلیج فارس پرتاب کرده و علاوه بر پایگاههای نظامی، ساختمانهای دیپلماتیک، زیرساختهای غیرنظامی و تاسیسات انرژی را هدف قرار داده است.
مبادله سامانههای ضدپهپاد با موشکهای پاتریوت
در شرایطی که کشورهای عربی نگران تداوم چنین حملاتی هستند، ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، در روزهای اخیر بارها تاکید کرده که کشورش آمده است به آمریکا و کشورهای عربی منطقه خاورمیانه در زمینهٔ سامانههای پدافند ضدپهپاد کمک کند.
اوکراین در جریان تهاجم روسیه، روشهای بسیار مؤثری برای سرنگون کردن پهپادهای انتحاری «شاهد» توسعه داده است؛ پهپادهایی که روسیه در بخش عمدهای از تهاجم چهارساله خود به اوکراین از آنها استفاده کرده است.
زلنسکی پنجشنبه ۱۴ اسفند در جلسه هیئت دولت اوکراین اعلام کرد که حاضر است پدافند ضد پهپاد اوکراین را در ازای موشکهای پدافند ضدموشکی پاتریوت که در ذخایر کشورهای عربی به طور قابل توجهی موجود است، مبادله کند.
او به خبرنگاران گفت: «درخواست ما بسیار ساده است. ما میخواهیم با کمک کشورهایی که میتوانیم نام ببریم و آنهایی که نمیتوانیم، کمبود خود در موشکهای پاتریوت را جبران کنیم. و در مقابل، میتوانیم تعداد قابل توجهی از موشکهای رهگیر ارائه دهیم.»
بیشتر در این باره: ورود جنگ اوکراین به سال پنجم؛ اروپا بر ادامه حمایت کامل از کییف تأکید کردرئیسجمهور اوکراین ادامه داد: «ما بهخوبی میدانیم به چه تعداد موشک پاتریوت نیاز داریم و اگر با شرکای خود گفتوگو کنیم، مشخص خواهد شد چه تعداد از این موشکها را میتوان بهسرعت و بهطور اضافی تولید کرد.»
او افزود: «همچنین قطعاً آمادهایم تجربه و تخصص خود را برای کمک به حفاظت از زیرساختهای غیرنظامی و نفتی به اشتراک بگذاریم؛ زیرساختهایی که همانطور که میبینید بر کل جهان تأثیر میگذارند.»
فرصتی برای تقویت جایگاه اوکراین در عرصه دیپلماتیک
زلنسکی همچنین روز چهارشنبه در گفتوگویی گفت که ارائهٔ کمک به آمریکا و کشورهای عربی، افزون بر گسترش همکاریهای نظامی، میتواند فرصتهای دیپلماتیک تازهای برای کییف ایجاد کند و حمایت آنها را در جنگ با روسیه جلب کند.
او گفت: «در روزهای اخیر با رهبران امارات متحده عربی، قطر، بحرین، اردن و کویت گفتوگو کردهام و قرار است با دیگر رهبران منطقه نیز رایزنی کنم. ما همچنین با شرکای اروپایی خود هماهنگی نزدیکی داریم. البته هر کمکی که ارائه میدهیم تنها زمانی انجام میشود که توان دفاعی ما در اوکراین را تضعیف نکند و در عین حال به فرصتی برای پیشبرد ابتکارهای دیپلماتیک ما تبدیل شود.»
زلنسکی تأکید کرد: «ما در دفاع در برابر جنگ به کسانی کمک میکنیم که آنها نیز به ما، یعنی اوکراین، برای رسیدن به پایانی عادلانه برای این جنگ یاری میرسانند.»
خبرگزاری رویترز نیز روز جمعه ۱۵ اسفند به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد که اوکراین «در چند روز آینده» کار خود را برای ارائهٔ این کمک نظامی آغاز خواهد کرد.
همچنین روز پنجشنبه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در گفتوگوی تلفنی با خبرگزاری رویترز دربارهٔ پیشنهاد اوکراین برای کمک به دفاع در برابر پهپادهای ایرانی گفت که هرگونه کمک از سوی هر کشوری را میپذیرد.
بیشتر در این باره: ششمین روز جنگ؛ تشدید تنشها در خاورمیانه همزمان با حملات آمریکا، اسرائیل و ایرانواکنش ناتو و اتحادیه اروپا چه بوده است؟
مارک روته، دبیرکل ناتو، روز پنجشنبه با استقبال از پیشنهاد اوکراین در گفتوگو با خبرگزاری رویترز گفت برداشت او از گفتوگو با بسیاری از رهبران در اروپا، ایالات متحده و کانادا این است که رویکردی در حال شکلگیری است که میگوید باید «هر دو کار» را همزمان انجام داد. به گفته او، از یک سو باید اطمینان حاصل کرد که کشورهای متحد بتوانند اقداماتی را که آمریکا در خاورمیانه علیه ایران انجام میدهد ممکن سازند، «یا دقیقتر بگویم علیه رژیم ایران»، زیرا به باور او این نبرد با ایران یا مردم ایران نیست، بلکه با حکومت جمهوری اسلامی است.
او افزود در عین حال باید اطمینان حاصل شود که اوکراین هر آنچه را برای حفظ قدرت خود در این نبرد نیاز دارد در اختیار داشته باشد، چه در جریان جنگ و چه پس از آن، با این امید که پس از دستیابی به توافق صلح نیز در آینده تا حد امکان قدرتمند باقی بماند.
دبیرکل ناتو همچنین تجربه اوکراین در زمینه فناوری مقابله با پهپاد را ستود و گفت: «این که اوکراین اکنون دانش و تجربه قابل توجه خود در حوزه فناوری پهپاد و مقابله با پهپاد را در اختیار متحدان، دوستان و شرکای خود میگذارد، نمونهای روشن از همین رویکرد است. این کار همچنین به کشورهایی در خاورمیانه امکان میدهد برخی از پهپادهای ایرانی را با هزینهای بسیار کمتر سرنگون کنند. بهتر است این کار با فناوریهای ضدپهپاد انجام شود تا با موشکهای رهگیر بسیار گرانقیمت.»
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، نیز با استقبال از پیشنهاد اوکراین از مرحله تازهای در روابط کشورهای غربی با کییف سخن گفت؛ مرحلهای که در آن اوکراین نیز به این کشورها کمک نظامی ارائه میکند.
او روز پنجشنبه گفت: «با کشورهای خلیج فارس تماسهایی داشتهام و آنها واقعاً شگفتزده شدهاند که اوکراین تا چه اندازه میتواند در این زمینه به آنها کمک کند. اوکراینیها همواره زیر حملات شدید بودهاند و شاید حمایتها از اوکراین تا امروز بیشتر شبیه یک خیابان یکطرفه بوده است. اما شاید از همین امروز این وضعیت واقعاً تغییر کند.»
نگرانیهای اوکراین از تداوم جنگ خاورمیانه
با وجود این که اوکراین زمینههای همکاری بیشتری برای کییف ایجاد کرده، اما این کشور از بحران جدید خاورمیانه نگرانیهایی نیز دارد.
زلنسکی اوایل هفته جاری ابراز نگرانی کرده بود که اگر جنگ در ایران طولانی و شدید شود، ممکن است تأمین جنگافزار برای اوکراین از سوی متحدان غربیاش کاهش یابد.
قرار بود دور دیگری از مذاکرات صلح اوکراین در هفته جاری برگزار شود اما جنگ خاورمیانه سایه سنگینی بر آن انداخته است.
بیشتر در این باره: دومین روز مذاکرات صلح اوکراین در ژنو؛ زلنسکی از فشارها برای امتیازدهی انتقاد کرددونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز پنجشنبه خواستار برقراری آتشبس در اوکراین شد و از ولودیمیر زلنسکی خواست برای رسیدن به یک توافق تلاش بیشتری انجام دهد.
ترامپ در گفتوگو با پلیتیکو گفت: «زلنسکی باید وارد عمل شود و به یک توافق برسد.» او افزود: «قابل تصور نیست که او [زلنسکی] مانع این روند شود» و بار دیگر تأکید کرد که رئیسجمهور اوکراین «کنترل کافی بر اوضاع ندارد.»
در روسیه نیز برخی نگرانند که حلقهٔ متحدان مسکو در جهان در حال کوچکتر شدن است: بشار اسد در سوریه به دست نیروهای مخالفش از قدرت کنار رفت، نیکلاس مادورو در ونزوئلا به دست نیروهای آمریکایی بازداشت شد و علی خامنهای در ایران در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل کشته شد. سرنوشت کوبا، یکی دیگر از متحدان دیرینهٔ روسیه، نیز اکنون در مسکو نگرانیهایی ایجاد کرده است.
با این حال کرملین، که عملیات آمریکا علیه ایران را محکوم کرده، از انتقاد مستقیم از ترامپ خودداری کرده است. مسکو همچنین گفته ادامهٔ مذاکرات صلح دربارهٔ اوکراین به سود روسیه است، حتی اگر تحولات مربوط به ایران زمان و محل دور بعدی این مذاکرات را نامشخص کرده باشد.