سازمان دیدهبان حقوق بشر از شواهد فزاینده از «کشتار جمعی» توسط نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در سراسر ایران خبر داد و اعلام کرد «استفادهٔ گسترده، هماهنگ و مرگبار از سلاح گرم علیه معترضان غیرمسلح نشان میدهد که مقامها عمداً و بهعنوان یک سیاست حکومتی از نیروی کشنده استفاده کردهاند».
این سازمان بینالمللی در گزارشی که روز جمعه ۲۶ دی منتشر کرد، نوشت که نیروهای امنیتی حکومت ایران پس از تشدید اعتراضات سراسری از ۱۸ دی ۱۴۰۴، «بهطور هماهنگ اقدام به کشتار گستردهٔ معترضان کردهاند و گمان میرود هزاران معترض و رهگذر کشته شده باشند».
در این گزارش همچنین آمده است شواهد نشان میدهد بسیاری از معترضان با اصابت گلوله به سر و بالاتنه جان باخته یا بهشدت مجروح شدهاند.
دیدهبان حقوق بشر میگوید محدودیتهای شدید ارتباطی و قطع کامل اینترنت باعث شده ابعاد واقعی این کشتارها پنهان بماند، با این حال برخی مقامهای ایرانی اذعان کردهاند شمار کشتهشدگان به هزاران نفر رسیده است.
لاما فقیه، مدیر برنامههای دیدهبان حقوق بشر، گفته است: «کشتار جمعی نیروهای امنیتی ایران از ۱۸ دیماه در تاریخ این کشور بیسابقه است و بار دیگر نشان میدهد حاکمانی که مردم خود را قتلعام میکنند، تا زمانی که پاسخگو نشوند به ارتکاب جنایت ادامه خواهند داد.»
او افزوده است: «کشورهای عضو سازمان ملل باید فوراً نشست ویژهای در شورای حقوق بشر برگزار کنند تا موضوع حقوق بشر و پاسخگویی در ایران در کانون واکنش بینالمللی قرار گیرد.»
دیدهبان حقوق بشر اعلام کرده است که از ۲۲ تا ۲۴ دیماه با ۲۱ نفر از جمله شاهدان عینی، بستگان قربانیان، روزنامهنگاران، مدافعان حقوق بشر و کادر درمان گفتوگو کرده است و این افراد تصاویر، پیامهای صوتی و روایتهایی را در اختیار این سازمان قرار دادهاند.
همچنین ۵۱ عکس و ویدئوی تأییدشده بررسی شده و جراحات قربانیان توسط گروهی از کارشناسان مستقل پزشکی قانونی وابسته به شورای بینالمللی توانبخشی قربانیان شکنجه ارزیابی شده است.
بر اساس این گزارش، با وجود محدودیتهای شدید ارتباطی، شواهدی از کشتار معترضان در استانهایی از جمله تهران، البرز، کرمانشاه، خراسان رضوی، گیلان، کهگیلویه و بویراحمد، مرکزی و مازندران به دست آمده است.
یکی از افرادی که در کرمانشاه شاهد تیراندازی بوده، در پیامی صوتی گفته است: «اینجا دارند شلیک میکنند، گاز اشکآور همهجا را گرفته. من در راه برگشت از محل کار در خیابان گیر افتادهام. همه مسیرها بسته است و نیروهای امنیتی دارند تیراندازی میکنند.»
بر اساس این گزارش، در تهران، ویدئوهایی که صحت آنها توسط دیدهبان حقوق بشر تأیید شده، کیسههای متعدد اجساد و پیکرهای انباشتهشده را در محوطه و اطراف مرکز پزشکی قانونی کهریزک در جنوب پایتخت نشان میدهد.
این سازمان اعلام کرده است که تنها در همان محل، در چند ویدئو دستکم ۴۰۰ جسد قابل شمارش بوده، هرچند به دلیل رویهمچیدهشدن پیکرها، این رقم کمتر از تعداد واقعی اجساد در این ویدئوها است.
اعتراضات سراسری از ۷ دی ۱۴۰۴ در پی وخامت وضعیت اقتصادی و شرایط معیشتی آغاز شد و بهسرعت در شهرهای مختلف گسترش یافت و به اعتراضات گسترده علیه حکومت تبدیل شد.
دیدهبان حقوق بشر نوشت معترضان خواستار آزادی، کرامت انسانی و رعایت حقوق بشر شدند و در شعارهای خود پایان حاکمیت جمهوری اسلامی را مطالبه کردند، اما مقامهای حکومتی معترضان را «آشوبگر» و «تروریست» خواندهاند.
گزارش دیدهبان حقوق بشر میگوید رسانههای وابسته به حکومت از کشته شدن دستکم ۱۲۱ نفر از نیروهای امنیتی خبر دادهاند. این سازمان امکان راستیآزمایی مستقل این آمار را نداشته، اما در عین حال گزارشهایی را بررسی کرده که نشان میدهد مقامها در مواردی خانوادههای قربانیان را تحت فشار قرار دادهاند تا برای تحویل گرفتن پیکر عزیزانشان آنها را بهدروغ عضو بسیج معرفی کنند.
این سازمان با استناد به اصول سازمان ملل درباره بهکارگیری زور تأکید کرده است که استفاده از سلاح گرم برای متفرق کردن تجمعات بههیچوجه مجاز نیست و تنها در شرایط تهدید قریبالوقوع جان انسانها آن هم بهصورت هدفمند میتواند توجیه داشته باشد.
بهگفته دیدهبان حقوق بشر، «استفادهٔ گسترده، هماهنگ و مرگبار از سلاح گرم علیه معترضان غیرمسلح نشان میدهد که مقامها عمداً و بهعنوان یک سیاست حکومتی از نیروی کشنده استفاده کردهاند.»
این گزارش همچنین از محدودیت شدید رسانهها، قطع اینترنت و اختلال گسترده در ارتباطات بهعنوان نقض آشکار آزادی بیان یاد کرده و خواستار برقراری فوری دسترسی آزاد به اطلاعات شده است.
دیدهبان حقوق بشر از کشورهای عضو سازمان ملل خواسته است هرچه سریعتر نشست ویژهای در شورای حقوق بشر برگزار کنند و از «هیئت مستقل بینالمللی حقیقتیاب درباره ایران» بخواهند تحقیق ویژهای درباره این کشتارها انجام دهد و پیشنهادهای مشخصی برای پیگرد و پاسخگو کردن عاملان ارائه کند.
لاما فقیه در پایان گفته است: «تصاویر هولناک خانوادههایی که در یک سردخانهٔ روباز میان صدها کیسه جسد به دنبال عزیزان خود میگردند، باید وجدان جهان را تکان دهد تا مسئولان این جنایات، از جمله در بالاترین سطوح قدرت، مورد پیگرد قرار گیرند و به عدالت سپرده شوند.»
