عراق، در پی اختلال گسترده در صادرات نفت خود بهدلیل بسته شدن تنگهٔ هرمز، اعلام کرد بخشی از صادرات نفت خام از میادین کرکوک در شمال این کشور را به بندر جیهان ترکیه از سر گرفته است.
مقامات عراقی و اقلیم کردستان روز چهارشنبه ۲۷ اسفند از توافق میان دولت مرکزی عراق و این اقلیم خودمختار خبر دادندو اعلام کردند صادرات نفت از میادین کرکوک به بندر جیهان ترکیه با ظرفیت اولیهٔ ۲۵۰ هزار بشکه در روز آغاز شده است.
شرکت دولتی نفت شمال عراق (نورثاویل) اعلام کرد با راهاندازی ایستگاه پمپاژ «سارلو»، انتقال نفت کرکوک به خط لولهای که از اقلیم کردستان عبور میکند، از سر گرفته شده است. این خط لوله به بندر جیهان در ساحل مدیترانهٔ ترکیه متصل است و یکی از مسیرهای مهم صادرات نفت عراق به شمار میرود.
این اقدام در حالی انجام میشود که بهدنبال جنگ ایران و بسته شدن تنگهٔ هرمز از سوی ایران، بخش عمدهٔ صادرات نفت عراق با اختلال مواجه شده است. پیش از این، عراق روزانه حدود ۳.۵ میلیون بشکه نفت عمدتاً از میادین جنوبی بصره از طریق تنگهٔ هرمز صادر میکرد.
این آبراه راهبردی انرژی محل عبور حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان است.
خبرگزاریهای فرانسه و رویترز میگویند تولید نفت عراق در پی این تحولات حدود ۷۰ درصد کاهش یافته و به حدود ۱.۳ میلیون بشکه در روز رسیده است. از آنجا که حدود ۹۰ درصد درآمد بودجهٔ عراق از فروش نفت تأمین میشود، این کاهش تولید فشار قابلتوجهی بر اقتصاد این کشور وارد کرده است.
اقلیم کردستان با تأیید توافق با بغداد اعلام کرد دو طرف یک کمیتهٔ مشترک برای مدیریت روند صادرات تشکیل خواهند داد و درآمدهای حاصل از فروش نفت به خزانهٔ دولت فدرال بازگردانده میشود. همچنین دو طرف بر اتخاذ تدابیر امنیتی برای حفاظت از میادین نفتی و تضمین تداوم صادرات توافق کردهاند.
مسرور بارزانی، نخستوزیر اقلیم کردستان، با اشاره به «شرایط استثنایی» کشور تأکید کرد که صادرات نفت از طریق خط لولهٔ اقلیم باید در سریعترین زمان ممکن از سر گرفته شود. او همچنین از ادامهٔ گفتوگوها با بغداد برای رفع محدودیتهای تجاری و ارائهٔ تضمینهای لازم به شرکتهای نفت و گاز خبر داد تا فعالیت خود را در شرایطی امن از سر بگیرند.
با این حال، روابط بغداد و اربیل همچنان با تنشهایی همراه است. مقامهای کرد میگویند اجرای یک سامانهٔ جدید گمرکی الکترونیکی از سوی دولت فدرال که امکان نظارت بر واردات و درآمدها را فراهم میکند، بهنوعی تضعیفکنندهٔ خودمختاری اقلیم است. در مقابل، مقامهای بغداد نیز اقلیم را به ایجاد موانع در مسیر همکاریهای نفتی متهم کردهاند.
در هفتههای اخیر، عراق برای یافتن مسیرهای جایگزین صادرات نفت تلاش کرده و مذاکرات فشردهای با اقلیم کردستان انجام داده است. مقامهای کرد پیش از موافقت با عبور نفت از خط لولهٔ این منطقه، خواستار دریافت تضمینهای امنیتی و اقتصادی از بغداد شده بودند.
در همین حال، قیمتهای جهانی نفت که در پی اختلال در عرضه و افزایش تنشها به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسیده بود، همچنان در همین محدوده نوسان دارد.
مقامهای عراقی، از جمله ریاستجمهوری و پارلمان، از هر دو طرف خواستهاند برای جلوگیری از آسیب بیشتر به اقتصاد کشور، همکاری خود را تقویت کنند. همچنین وزیر نفت عراق اعلام کرده است بغداد در حال رایزنی با تهران است تا امکان عبور برخی نفتکشهای عراقی از تنگهٔ هرمز فراهم شود.
در ادامه حملات ایران به کشتیها و پایانههای نفتی در منطقه، یک مقام امنیتی عراق روز ۲۱ اسفند از حمله قایقهای حامل مواد انفجاری ایران به دو نفتکش حامل سوخت در آبهای عراق خبر داده و گفته بود این حمله به آتش گرفتن این کشتیها انجامید.