غروب سهشنبه ۲۳ دیماه دونالد ترامپ رئیسجمهور ایالات متحده هشدار داد که اگر جمهوری اسلامی تهدیدهایش مبنی بر اعدام معترضان بازداشتی را عملی کند، با «برخورد بسیار جدی» ایالات متحده روبهرو خواهد شد.
از سوی دیگر تهران آمریکا را به «زمینهچینی برای دخالت نظامی» متهم کرد.
انتشار گزارشها، تصاویر و آمارهایی هولناک از شیوهٔ برخورد حکومت با معترضان در روزهای گذشته، انتقادها و اعتراضات کمنظیری را در جامعۀ جهانی رقم زده است. برخی نهادهای حقوق بشری آمار معترضان کشتهشده در روزهای اخیر تا بیش از ۲۵۰۰ تن را تأیید کردهاند و در عین حال تأکید میکنند که آمار واقعی کشتهشدگان احتمالاً بسیار بیشتر است.
همزمان مقامات قضایی جمهوری اسلامی، با طرح اتهام «محاربه» علیه برخی از معترضان بازداشتی، بر صدور و اجرای حکم اعدام برای آنها تأکید کردهاند؛ موضوعی که با واکنش تند دونالد ترامپ روبهرو شد. رئیسجمهور آمریکا در گفتوگویی کوتاه با شبکۀ سیبیاِس تأکید کرد که در صورت اعدام معترضان، تهران با «اقدام بسیار سخت» واشینگتن روبهرو خواهد شد.
در همین حال تام کاتن، سناتور جمهوریخواه آرکانزاس، با انتشار پیامی در شبکۀ ایکس نوشت «در حالی که رژیم ایران هزاران تن از شهروندان خودش را سلاخی میکند، به یاد داشته باشید که با یک رژیم تروریست طرفید که صدها آمریکایی را هم کشته و برای به قتل رساندن آمریکاییها در خاک ایالات متحده هم تلاش کرده است.»
تام تیلیس، سناتور جمهوریخواه کارولینای شمالی، هم با تمرکز بر دو موضوع آمار بالای قربانیان سرکوب و همینطور قطع طولانیمدت اینترنت چنین نوشت:
«آنطور که گزارش شده، رژیم ایران ۱۲ هزار تن از شهروندان خودش را، صرفاً به این دلیل که خواستار آزادی بودند، به قتل رسانده و برای مخفیکردن حقیقت، اینترنت را هم قطع کرده است. این همان رفتاری است که از یک رژیم سرکوبگر که میخواهد بر سر قدرت بماند، انتظار میرود».
سناتور تیلیس تأکید کرده که «ایالات متحده نمیتواند این وضعیت را نادیده بگیرد. ما باید رژیم ایران را برای همه جنایاتش پاسخگو کرده و آماده همراهی با مردم ایران در مبارزهشان برای آزادی باشیم».
حساب کاربری سناتورهای جمهوریخواه هم با انتشار مطلبی در ایکس، از اهمیت مقطعی که آن را «لحظهای تاریخی» خوانده، نوشته و ادامه داده که «پس از دههها سرکوب ظالمانه، ایرانیها برای رسیدن به آزادی، جان شان را میدهند. جمهوریخواهان سنا در این لحظۀ تاریخی در کنار مردم ایران و رئیسجمهور ترامپ میایستند.»
از سوی دیگر اما، سناتور دموکرات مریلند، «پرهیز از جنگ» را مورد توجه قرار داده است.
کریس ونهولن ضمن «غیر قابل قبول خواندن حملات دولت ایران به معترضان»، و تأکید بر اینکه «باید از مبارزۀ مردم ایران برای آیندهای بهتر حمایت کرد»، خاطرنشان کرده که «بمباران به دموکراسی منجر نمیشود و بمب، راه حل مشکل نیست».
او پیامش را با این سوال به پایان برده که «آیا برنامه ترامپ این است که تکتک دیکتاتوریهای جهان را بمباران کند؟»
از سوی دیگر نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد، با انتشار مطلبی در شبکه ایکس، مدعی شد که «برنامه واشینگتن بار دیگر نقش بر آب خواهد شد».
در این مطلب ادعا شده که سیاستهای آمریکا در قبال ایران از جمله «تحریم، تهدید و ایجاد ناآرامیهای مهندسیشده، در راستای تغییر حکومت و زمینهچینی برای مداخله نظامی است».
مقامهای جمهوری اسلامی ادعا میکنند که پس از چند شب ناآرامی، بار دیگر کنترل کشور را بهدست گرفتهاند. از سوی دیگر، برخی گزارشها از ادامۀ تظاهرات اعتراضی در گوشه و کنار ایران حکایت دارند. این در حالی است که قطع کامل اینترنت به دست حکومت، که حالا وارد ششمین روز شده، راستیآزمایی شرایط حاکم در ایران را بسیار دشوار کرده است.
در همین حال ایلان ماسک، پس از گفتوگو با دونالد ترامپ، استفاده از اینترنت ماهوارهای استارلینک را برای ایران رایگان کرد.
همزمان مقامات قضایی جمهوری اسلامی، با طرح اتهام محاربه علیه برخی از معترضان بازداشتی، بر صدور و اجرای حکم اعدام برای آنها تأکید کردهاند؛ موضوعی که با واکنش تند دونالد ترامپ روبهرو شد. رئیسجمهور آمریکا در گفتوگویی کوتاه با شبکۀ سیبیاِس تأکید کرد که در صورت اعدام معترضان، تهران با «اقدام بسیار سخت» واشینگتن روبهرو خواهد شد.
پیشتر وزارت خارجه آمریکا در شبکه ایکس نوشته بود که یک معترض ۲۶ ساله بهنام عرفان سلطانی به اعدام محکوم شده و جمهوری اسلامی قصد دارد این حکم را در روز چهارشنبه اجرا کند.
وزارت خارجه آمریکا در این مطلب، با اشاره به اینکه بیش از ۱۰ هزار و ۶۰۰ معترض بازداشت شدهاند، تأکید کرده بود که «عرفان اولین معترضی است که حکم اعدام گرفته، اما آخرین نخواهد بود».
نهادهای حقوق بشری بینالمللی از جمله عفو بینالملل از ایران خواستهاند که بلافاصله روند صدور (و اجرای) حکم اعدام را متوقف کند.
در این میان، دونالد ترامپ غروب سهشنبه (به وقت ایران) با انتشار مطلبی در شبکه اجتماعی خود «تروث سوشال»، از لغو همهٔ برنامهها برای دیدار مقامهای آمریکایی با مقامهای جمهوری اسلامی خبر داد و خطاب به معترضان گفت که «کمک در راه است».
رئیسجمهور آمریکا با «میهنپرست» خواندن معترضان، آنها را به ادامۀ اعتراضاتشان تشویق کرد و از آنها خوست نهادهای خود را در دست بگیرند و نام قاتلان و ناقضان حقوق را ثبت و حفظ کنند.
ساعاتی پیش از پیام دونالد ترامپ، وزرای خارجه چندین کشور اروپایی، ضمن احضار سفرای جمهوری اسلامی، اعتراض رسمی و جدی کشورهای خود را به تهران ابلاغ کرده بودند.
شاهزاده رضا پهلوی هم در پیامی تازه که، مشخصاً نیروهای ارتش ایران را مخاطب قرار داد و با یادآوری اینکه آنها عضو «ارتش ایران» هستند و نه «ارتش جمهوری اسلامی»، هشدار داد که «تا فرصتی باقی است، به مردم بپیوندند».
در حالیکه پیامهای تازه رئیسجمهور آمریکا و شخصیتهای دیگری همچون سناتور لیندزی گراهام با پیام «عظمت را به ایران بازگردانیم»، به گمانهزنیها دربارۀ اقدام نظامی قریبالوقوع ایالات متحده علیه جمهوری اسلامی دامن زده، برخی تحلیلگران، با اشاره به ابزارهایی همچون سپاه پاسداران، که همچنان در کنترل حکومت هستند، هشدار میدهند که هنوز برای صحبت قطعی دربارۀ سقوط جمهوری اسلامی زود است.
نیکول گرایِفسکی، از اساتید مطالعات بینالملل مرکز علوم سیاسی پاریس، معروف به «سیانس پو» در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه میگوید این دور از اعتراضات، جمهوری اسلامی را با «چالشی جدی» مواجه کرده است.
این متخصص علوم سیاسی اما، با اشاره به «استقامت و نفوذ دستگاه سرکوب جمهوری اسلامی»، میگوید «مشخص نیست که این اعتراضات به سرنگونی حکومت منجر شود».
این در حالی است که برخی تحلیلگران و حتی مقامات اروپایی از «به پایان راه رسیدنِ» حکومت ایران میگویند و وضعیت رژیم ایران را شکنندهتر از هر زمان دیگری توصیف میکنند.
در این باره، ریچارد گلدبرگ، محقق ارشد در بنیاد دفاع از دمکراسیها، به رادیو فردا گفته است: «اگر شما به سادگی سر رهبر را از بدنه (ساختار حکومت) جدا کنید و مردم بتوانند کنترل نهادهای دولتی را به دست بگیرند و افراد داخل آماده باشند که از رژیم جدا شوند و علیه رژیم موجود قیام کنند، شما میتوانید یک گذار واقعی داشته باشید.»
