رهبران کشورهای پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)، از جمله دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در نشست هفته آینده این ائتلاف در آنکارا بر لزوم جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای و آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تأکید خواهند کرد.
رویترز گزارش داد بر اساس متنی که روز جمعه ۱۲ تیر به تصویب سفیران کشورهای عضو ناتو رسیده و این خبرگزاری آن را مشاهده کرده، به این موضوعات اشاره شده است.
در این بیانیه آمده است: «متحدان بار دیگر تأکید میکنند که ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد و از ایران میخواهند که آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز را بهطور کامل رعایت کند.»
متیو ویتاکر، نمایندهٔ دائم آمریکا در ناتو روز چهارشنبه اعلام کرد تنشهایی که در پی جنگ با ایران میان واشینگتن و برخی متحدانش به وجود آمده بود، اکنون برطرف شده و اعضای این پیمان در آستانهٔ نشست سران در آنکارا همسویی بیشتری دارند.
او با یادآوری «ناامیدی» آقای ترامپ از اینکه بعضی از متحدان اجازهٔ استفاده آمریکا از پایگاهها یا حریم هوایی خود را برای عملیات علیه ایران ندادند، اضافه کرد: «خوشبختانه آن روزها پشت سر گذاشته شده است.»
سران ناتو در بیانیه خود همچنین بر «تعهدی خدشهناپذیر» به دفاع جمعی بر اساس ماده ۵ پیمان ناتو تأکید خواهند کرد.
بر اساس این بیانیه، کشورهای عضو ناتو همچنین قرار است متعهد شوند که در سال ۲۰۲۶ مبلغ ۷۰ میلیارد یورو (۸۰ میلیارد دلار) کمک نظامی به اوکراین اختصاص دهند و در سال ۲۰۲۷ نیز «حداقل در همان سطح» به حمایت از این کشور ادامه دهند. این بیانیه هنوز باید در نشست سران ناتو به تأیید نهایی رهبران برسد.
در این بیانیه که مربوط به نشست ۷ و ۸ ژوئیه است، آمده است: «ما … در آنکارا گرد هم آمدهایم تا بر تعهد خدشهناپذیر خود به دفاع جمعی بر اساس ماده ۵ پیمان واشینگتن و همچنین بر پیوند فراآتلانتیکی تأکید کنیم. حمله به یک عضو، حمله به همه اعضاست.»
رئیسجمهور آمریکا بارها از ناتو و اعضای آن انتقاد کرده و آنها را متهم کرده است که به اندازه کافی برای دفاع هزینه نمیکنند و برای حفاظت از اروپا به ایالات متحده متکی هستند.
پس از اختلاف با رهبران اروپایی بر سر جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، نسبت به پایبندی آمریکا به پیمان دفاع متقابل ناتو ابراز تردید کرد و حتی گفت که در حال بررسی خروج ایالات متحده از این ائتلاف است.
اما این متن که به تصویب سفیران هر ۳۲ کشور عضو ناتو، از جمله ایالات متحده، رسیده است، نشان میدهد که رئیسجمهور آمریکا دستکم در حال حاضر مایل است این ایدهها را کنار بگذارد.
در این بیانیه آمده است که روسیه «تهدیدی بلندمدت» برای «امنیت و ثبات منطقه یورو-آتلانتیک» بهشمار میرود و همچنین تأکید شده است که اعضای اروپایی ناتو و کانادا در حال عمل به تعهدی هستند که در نشست سال گذشته این ائتلاف در لاهه برای افزایش هزینههای دفاعی پذیرفته بودند.
در ادامه متن آمده است: «ما در حال ساختن آینده هستیم: اروپایی قویتر در ناتویی قویتر. متحدان اروپایی و کانادا، در همکاری با ایالات متحده، مسئولیت بیشتری در قبال دفاع از این ائتلاف بر عهده میگیرند.»
رهبران ناتو در نشست آنکارا قرار است برای اولین بار در سطح سران جلسهای ویژه را به بررسی چالشهای امنیتی و فرصتهای سیاسی در جبههٔ جنوبی این ائتلاف اختصاص خواهند داد.
در این نشست، رهبران ناتو با نمایندگان چهار کشور عربی عضو «ابتکار همکاری استانبول» نیز دیدار میکنند؛ سازوکاری که ناتو از طریق آن با کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس همکاری امنیتی دارد.
مقامهای ترکیه نیز اعلام کردهاند که تحولات خلیج فارس از موضوعات اصلی این نشست خواهد بود.