نحوهٔ رویارویی آمریکا با حکومت ایران پس از کشتار گستردهٔ معترضان در دیماه، چه بهصورت جنگ باشد چه احتمال دستیابی به یک توافق سیاسی، صحنهٔ سیاست داخلی اسرائیل را بهخصوص با توجه به انتخابات پارلمانی بعدی این کشور تحت تأثیر قرار داده است.
بنا به ارزیابی بسیاری از ناظران در اسرائیل، اقدام نظامی آمریکا علیه ایران ممکن است به واکنش نظامی جمهوری اسلامی علیه اسرائیل منجر شود و پای این کشور را به دور تازهای از درگیریهای نظامی با تهران بکشاند؛ کشوری که هشت ماه پیش تجربهٔ نخستین جنگ مستقیم با ایران را طی ۱۲ روز پشت سر گذاشت.
پنجم آبان ۱۴۰۵ تاریخی است که برای برگزاری انتخابات پارلمانی بعدی اسرائیل تعیین شده، اما سمتوسوی رویدادهای ایران و عملکرد آمریکا ممکن است رأیدهندگان اسرائیلی را در موعدی نزدیکتر به پای صندوقهای رای بکشاند؛ یا ادامهٔ بقای یکی از کهنهکارترین سیاستمداران را تضمین کند یا کارنامهٔ سیاسی او را ببندد.
آغاز عملی کارزار نتانیاهو و لیکود با محوریت تشدید تقابل با تهران
بنیامین نتانیاهو با وجود کارزارهای وسیع داخلی برای پایین آوردنش از قدرت و بهرغم محاکمهٔ طولانی در سه پروندهٔ اتهامی خیانت در امانت، فساد و رشوهخواری، کماکان نامزد اصلی حزب حاکم لیکود در انتخابات است.
سخنرانی روز ششم بهمن او در کنست به کلید زدن کارزار انتخاباتی حزبش تعبیر شد؛ او پس از بازگشت پیکر آخرین گروگانِ کشتهشده در غزه، تضعیف نیابتیهای تهران از حماس و حزبالله گرفته تا ضربات واردشده به جمهوری اسلامی و فروپاشی رژیم بشار اسد را دستاورد و حاصل رهبری خود نامید.
او که طی چهار دههٔ گذشته یکی از پیگیرترین رویکردها را در قبال جمهوری اسلامی داشته است، همچنان بر لزوم تقابل قاطع با تهران با هدف تسلیم کردن جمهوری اسلامی در زمینهٔ هستهای، موشکی و نیابتیها تأکید دارد و به دستیابی به توافق سیاسی با تهران مشکوک است.
نتانیاهوی ۷۶ ساله اعتبار سیاسیاش را در افکار عمومی اسرائیل، بهویژه در دو دههٔ اخیر، از راه تأمین امنیت و مقابله با جمهوری اسلامی ایران کسب کرده و برای تشکیل ائتلافهایی که بتواند حکومت کند، با احزابی همپیمان شده که رهبری بلامنازع او را در عرصهٔ تقابل با ایران قبول دارند.
تداوم او در تقابل با تهران رویکردی شد که نفتالی بنت و یائیر لاپید نیز در دوران رهبری کوتاهمدت خود آن را با قاطعیت دنبال کردند.
نتانیاهو یک روز بعد از مرگبارترین روز تاریخ اسرائیل در حملهٔ گروه افراطی حماس، سوگند خورد که «بازوان اختاپوس» تهران را قطع و با جمهوری اسلامی که سالهاست اطراف اسرائیل «حلقهٔ آتش» برافروخته، حسابرسی خواهد کرد. این روند اواخر بهار امسال به حملهٔ گستردهٔ اسرائیل به مراکز هستهای، موشکی، فرماندهان ارشد نظامی و مهرههای مهم برنامهٔ هستهای ایران منجر شد و جنگ ۱۲ روزه را در پی آورد.
از سوی دیگر، نتانیاهو مسئولیت نهایی شکست امنیتی در جریان حملهٔ حماس را نپذیرفته و با تشکیل نوع خاصی از کمیسیون مستقل تحقیق، آنگونه که رقیبانش خواهان آن هستند، موافقت نمیکند. این سرسختی او موجب شد که نظرسنجیهای انجامشده بعد از حملهٔ حماس تا یک دورهٔ طولانی احتمال دهد که حزب او نتواند دوباره ائتلافی از متحدین را برای تشکیل دولت گرد هم آورد.
سمتوسوی نظرسنجیها بعد از حملهٔ اسرائیل به ایران، به سود نتانیاهو و لیکود تغییر کرده بود تا آنکه حمایت نتانیاهو از قانون تازهٔ خدمت سربازی که عملاً دهها هزار مرد جوان مذهبی را از خدمت در ارتش معاف میکند، دستاویزی قوی به رقیبان او در کارزار جاری داد؛ قانونی که رهبران ارتدوکس را خشنود کرده، اما برای جامعهٔ سنتی و غیرمذهبی که چندصد سربازش در جنگ دو سال و نیمه در غزه کشته شده، قابل تحمل نیست.
با این حال، اودی سامر، استاد علوم سیاسی در دانشگاه تلآویو، معتقد است که رویارویی نظامی جدید با جمهوری اسلامی، بخت ادامهٔ قدرت نتانیاهو را تقویت میکند. او به رویترز گفت که نتانیاهو تلاش خواهد کرد تا اطمینان یابد که رژیم تهران تا پایان دورهٔ کنونی دولت یا در عمر دولت بعدیاش از بین برود.
اودی سامر معتقد است نتانیاهو بهعنوان میراثدار تأمین امنیت اسرائیل، میخواهد مطمئن شود که نابودی رژیم ایران یک موضوع قطعی است.
راست، میانه و چپ
به نوشتهٔ فارن افرز، آتشبس بین اسرائیل و ایران پس از جنگ ۱۲ روزه پایدار نخواهد بود و از سرگیری تقابل نظامی و حتی وقوع جنگی گستردهتر امری حتمی است.
فراتر از آن، جریانهای راست و میانه و چپ در اسرائیل از هماکنون با دیدهٔ تردید به توافق سیاسی احتمالی آتی میان آمریکا و ایران مینگرند و استدلال میکنند که نظر به «ماهیت» جمهوری اسلامی، حتی با وجود یک توافق، احیای برنامهٔ هستهای و موشکی و حمایت از نیابتیها در دستور کار تهران باقی خواهد ماند.
سیاستمداران اسرائیلی در کارزار انتخاباتی که کمابیش آغاز شده، با نتانیاهو بر سر تشدید تقابل با جمهوری اسلامی رقابت میکنند. پیشتاز آنها نفتالی بنت است. او که مهمترین رقیب نتانیاهو است، در یک ماه اخیر بیشترین همبستگی را با مردم ایران بیان کرده، در حالی که نتانیاهو با دوری از سیاست پیشینِ تشویق ایرانیان به رفتن به خیابانها، صرفاً به دادن هشدار به حکومت ایران در مورد عواقب حمله به اسرائیل اکتفا کرده است.
ژنرال ذخیره یائیر گولان، رهبر حزب دموکراتها که سختترین انتقادها را از نتانیاهو در عرصهٔ داخلی مطرح میکند، همین روزها تأکید کرد که حصول هر توافق دیپلماتیک با ایران تنها از مسیر نظامی میسر است.
نظرسنجیها
در برابر نتانیاهو و لیکود، نفتالی بنت، یائیر لاپید و گادی آیزنکوت، رهبران اپوزیسیون، به اتحاد تاکتیکی روی خوش نشان دادهاند، بدون آنکه حزبشان در هم ادغام شود.
نظرسنجی شبکهٔ ۱۲ تلویزیون اسرائیل در روز ۹ بهمن پیشبینی کرد که این گروه سهگانه ۳۸ کرسی از ۱۲۰ کرسی کنست را بهدست خواهد آورد و اگر برای تشکیل دولت موعود خود حمایت احزاب کوچکتر میانه و چپ را هم کسب کند، بدون حمایت گروه احزاب عربهای اسرائیل و احتمال ۱۲ کرسی آنها، به حد نصاب ۶۱ کرسی نخواهد رسید؛ اکثریت مردم اسرائیل و حتی حامیان سه سیاستمدار یادشده حضور اعراب یا حمایت آنها از دولت را امری مذموم میدانند.
این نظرسنجی برای لیکود ۲۷ کرسی تخمین زده که در کنار ۱۹ کرسی احزاب راست و مذهبی، با کاری سخت برای تشکیل دولت روبهرو خواهد بود؛ زیرا از یکسو آویگدور لیبرمن، رهبر حزب راست «اسرائیل خانهٔ ما»، با کسب احتمالی ۹ کرسی، از مخالفان سرسخت نتانیاهو باقی مانده و از سوی دیگر، حزب «آبی- سفید» بنی گانتس در انتخابات بعدی احتمالاً جایی در کنست نخواهد داشت.
افکار عمومی در تمامی نظرسنجیها در پاسخ به پرسشی دربارهٔ اعتماد به کدام سیاستمدار برای پست نخستوزیری، بدون ارتباط با حزب آنها، نتانیاهو را صدرنشین میکند. در تازهترین نظرسنجیها، ۴۲ درصد نتانیاهو و ۳۳ درصد بنت را لایقتر دانستهاند. این اعتماد از این نظر اهمیت دارد که ۶۰ تا ۷۰ درصد وقوع جنگ دیگر با جمهوری اسلامی را اجتنابناپذیر میداند.
انتخابات پیش از موعد
به نوشتهٔ والانیوز، شماری از مشاوران نتانیاهو اواخر دیماه به او گفتند که تعویق انتخابات به نفع او نیست و معافیت حریدیها از خدمت ارتش، به زیان لیکود تمام خواهد شد.
هرچند او فعلاً به شنیدن توصیهها بسنده کرده است، اما بسیاری از مفسران سیاسی اسرائیل، برگزاری انتخابات زودتر از پاییز را محتمل میدانند.
بهگفتهٔ رسانههای اسرائیل، اگر آمریکا ضربات نظامی کارسازی به جمهوری اسلامی وارد کند و اسرائیل نیز چه با مشارکت عملی چه تنها با دادن مشورت، شریک درو کردن خرمن کارزار جنگی باشد، نتانیاهو موعد انتخابات را جلو خواهد انداخت تا آن را به نام خود ثبت کند.
مناخم لازار، کارشناس نظرسنجی از روزنامهٔ معاریو، میگوید نه اتحاد رقیبان نتانیاهو بلکه تحولات ایران موعد، نتیجهٔ انتخابات و سرنوشت سیاسی نتانیاهو را تعیین خواهد کرد. او یادآور میشود که نظر به عملکرد نتانیاهو در جنگ ۱۲ روزه، حزب او در نظرسنجیهای هفتههای اول پس از آن جنگ، بزرگترین حزب بود و لذا، تکرار سناریوی مشابه در ارتباط با ایران، برای نتانیاهو و لیکود اهمیت دارد.
ارزیابی میشود که تا موعد انتخابات، درخواست رسمی نتانیاهو از رئیسجمهور برای عفو در پروندهٔ اتهامات به نتیجه رسیده باشد؛ خواستهای که مورد حمایت قاطع دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، نیز هست. اسحاق هرتسوگ، رئیسجمهوری اسرائیل، گفته که این درخواست فعلاً در دست بررسی حقوقی است.
در صورت حصول توافقی بین آمریکا و تهران که اسرائیل آن را تأمینکنندهٔ همهٔ خواستههای خود نداند ولی نتواند از واشینگتن نیز انتقاد کند، رقیبان نتانیاهو آن را نشان منزوی شدن اسرائیل بهدلیل رهبری نتانیاهو دانسته و برای جلو انداختن انتخابات تقلا خواهند کرد.